Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khát vọng chấn hưng nền văn hóa

HÀ ANH
Đề cương về Văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo, ược thông qua trong Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên) từ ngày 25-28/2/1943. Đúng vào thời điểm này sau 80 năm, một diễn đàn học thuật quan trọng về văn hóa đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)

Là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện trọng đại, các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) – Khơi nguồn và Động lực phát triển” đã làm việc với tinh thần khoa học, dân chủ góp phần làm sâu sắc hơn nữa giá trị lớn lao, bền vững của Đề cương; quá trình vận dụng, phát huy giá trị của văn kiện trong tiến trình lịch sử và những thành tựu mà văn hóa Việt Nam đã đạt được trong suốt 80 năm qua.

Đặc biệt, hội thảo nhận diện những vấn đề cần bổ sung, phát triển, đề xuất những giải pháp để tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị của Đề cương trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

Câu chuyện không của riêng ngành văn hóa

Có thể thấy, Hội thảo đã được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan, địa phương phối hợp chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ và sự đồng tình, cổ vũ của dư luận xã hội.

Trước Hội thảo, Ban tổ chức nhận được 173 tham luận gửi đến và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tập hợp, in thành kỷ yếu. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 63 điểm cầu của các tỉnh, thành phố trong cả nước với gần 300 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 3.200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi trực diện, không né tránh những vấn đề nóng về văn hóa đương đại, tìm giải pháp để đưa văn hóa thành một trụ cột phát triển. Đây là sự phối hợp đồng bộ, là trách nhiệm của toàn xã hội, như phát biểu khai mạc của ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng: “Văn hóa từ trong nguồn cội, đã trở thành hồn cốt, là điểm tựa, dệt kết nên sự vĩ đại và trường tồn của sức mạnh nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam”.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương về văn hóa Việt Nam”, GS. TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho rằng, không chỉ có giá trị gắn với yêu cầu của thời kỳ 1943-1945, mà Đề cương còn hàm chứa nội dung rất sâu sắc, đó chính là những dự báo sáng suốt về tương lai của văn hóa Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương Văn hóa 1943 tiếp tục rọi sáng công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay. Nhìn từ cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Đề cương vẫn “thổi” hơi nóng mang tính thời sự.

Con người là trung tâm và mục tiêu của văn hóa

Ra đời trong thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử, từ tinh thần “nghệ thuật vị nhân sinh” của Đề cương, Đảng ta đã hình thành quan điểm: phát triển con người phải được đặt vào vị trí trung tâm và là mục tiêu của quá trình phát triển văn hóa.

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trải qua tiến trình lịch sử với rất nhiều biến động, việc phát triển các giá trị mang tính cương lĩnh của Đề cương vẫn giữ nguyên sức sống và có vai trò quan trọng đối với văn hóa, con người Việt Nam.

Tinh thần này thể hiện rõ tại phiên chuyên đề thứ hai với chủ đề: “Văn hóa, con người Việt Nam - Nền tảng tinh thần, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Phát biểu tại đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhận định: “Với tinh thần đại chúng hóa, Việt Nam nỗ lực đưa văn hóa phát triển trên đa nền tảng, đến với mọi tầng lớp nhân dân. Chưa bao giờ chúng ta có cơ hội đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa như hiện nay”.

Nhấn mạnh Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 chính là cái gốc của đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, PGS. TS Lê Thị Bích Hồng, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, Đề cương là văn kiện đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ nước nhà hăng hái tham gia, phụng sự sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)
Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)

Động lực xây dựng nền văn hóa mới

Tại hội thảo quan trọng này, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng bàn luận về vai trò của văn hóa đối với đất nước và những việc cần làm để văn hóa ngày càng giàu có cùng sự đi lên của kinh tế đất nước.

Quan tâm đến vấn đề phát triển nền văn hóa mới. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, chia sẻ: “Chúng ta đang có rất nhiều tiềm năng và cơ hội khi sở hữu truyền thống văn hóa mấy nghìn năm lịch sử với rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng ta đang ở trong thời kỳ dân số vàng với tỷ lệ lớn những người trẻ, những người có khả năng chuyển hóa được các giá trị văn hóa truyền thống bằng sức sáng tạo và công nghệ để tạo nên diện mạo mới”.

Để phát huy sức trẻ, Giám đốc Công ty TiredCity Nguyễn Việt Nam cho rằng, cần có sự kết hợp giữa tài nguyên giàu có của văn hóa Việt Nam cùng sức sáng tạo nhiệt huyết của người trẻ, tạo ra các sản phẩm mang chiều sâu văn hóa và ảnh hưởng rộng rãi.

Hội thảo lắng đọng với những câu chuyện do TS. Đặng Xuân Thanh, cháu nội cố Tổng Bí thư Trường Chinh kể lại, như gia đình ông ai cũng có tủ sách của riêng mình. Truyền thống này có từ thời ông nội của cố Tổng Bí thư Trường Chinh là TS. Đặng Xuân Bảng, người sau khi từ quan về quê, đã thành lập một tủ sách, thư viện tư nhân đầu tiên ở Bắc Kỳ, đặt tên là thư viện Hy Long.

Hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - tiền thân là Ban nghiên cứu Sử - Địa - Văn, do Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo GS. Trần Huy Liệu xây dựng đề án thành lập.

PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, Tổng Bí Thư Trường Chinh đã sáng tác hơn 200 bài thơ dưới bút danh Sóng Hồng. Ông đưa ra tuyên ngôn văn học phải có trách nhiệm với đất nước, nhân dân với hồn thơ chân thực, khỏe khoắn, lạc quan. Cố Tổng Bí thư quan niệm nghệ thuật và cách mạng không thể tách rời, mỗi nghệ sĩ cũng là một chiến sĩ, và nghệ thuật cần gắn liền với đời sống nhân dân.

Nhìn lại lịch sử 80 năm qua, có thể khẳng định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của dân tộc ta… Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, ở vào những bước ngoặt mang tính quyết định, sức mạnh của văn hóa dân tộc luôn được khẳng định và phát huy, góp phần quan trọng đưa đất nước ta phát triển đi lên, đúng như lời Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa nhận xét tại Hội thảo.

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Dòng chảy xuyên suốt trong những thước phim tài liệu chính là sự kế thừa, phát triển từ khởi nguồn văn hoá Việt Nam, với ...

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định Đề cương ...

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Ngày 27/2, triển lãm ảnh kỷ niệm 80 năm ngày ra đời Đề cương về văn hoá Việt Nam (1943-2023) đã khai mạc tại Trung ...

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Sáng 27/2, Hội thảo khoa học cấp quốc gia kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được tổ chức trang ...

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Phát biểu kết luận Hội thảo '80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển', Trưởng ...

Đọc thêm

Học giả Trung Quốc: Đại hội XIV mở ra giai đoạn mới trong tiến trình đổi mới và phát triển của Việt Nam

Học giả Trung Quốc: Đại hội XIV mở ra giai đoạn mới trong tiến trình đổi mới và phát triển của Việt Nam

Giáo sư Mễ Lương nhận định, Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã mở ra một giai đoạn mới trong tiến trình đổi mới và phát triển ...
Eo biển Hormuz tê liệt, giá xăng dầu tăng chóng mặt, Nhật Bản lần đầu tiên làm việc này kể từ năm 2022

Eo biển Hormuz tê liệt, giá xăng dầu tăng chóng mặt, Nhật Bản lần đầu tiên làm việc này kể từ năm 2022

Nhật Bản có thể sẽ xuất dầu từ kho dự trữ chiến lược trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như bị tê liệt, gia tăng sức ép lên thị ...
Đào Anh Thơ tái xuất với loạt tranh khổ lớn tại Triển lãm ‘Dòng chảy đột biến’ cùng cha Đào Anh Khánh

Đào Anh Thơ tái xuất với loạt tranh khổ lớn tại Triển lãm ‘Dòng chảy đột biến’ cùng cha Đào Anh Khánh

Triển lãm ‘Dòng chảy đột biến’ của họa sĩ Đào Anh Thơ (CAT) sẽ mở cửa đón công chúng từ ngày 13-23/3 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Việt Nam - EU chung tay hợp tác đầu tư hướng tới tương lai bền vững

Việt Nam - EU chung tay hợp tác đầu tư hướng tới tương lai bền vững

Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU - Việt Nam - Chiến lược Cửa ngõ toàn cầu sẽ diễn ra vào ngày 24/3 tại Hà Nội, quy tụ 500 ...
Mỹ sử dụng một vũ khí lâu đời trong xung đột với Iran, không lạc hậu và cực kỳ hiệu quả

Mỹ sử dụng một vũ khí lâu đời trong xung đột với Iran, không lạc hậu và cực kỳ hiệu quả

Mới đây, Mỹ sử dụng ngư lôi trong xung đột với Iran, vũ khí cổ điển nhưng vẫn hiệu quả.
Sau nhiều năm căng thẳng, Ấn Độ ‘bật đèn xanh’ cho dòng vốn từ Trung Quốc

Sau nhiều năm căng thẳng, Ấn Độ ‘bật đèn xanh’ cho dòng vốn từ Trung Quốc

Ấn Độ vừa quyết định nới lỏng một số hạn chế đối với dòng vốn đầu tư Trung Quốc, trong bối cảnh hai bên đang thận trọng trong việc khôi ...
Phú Quốc tiếp tục lọt danh sách 10 hòn đảo đẹp nhất châu Á

Phú Quốc tiếp tục lọt danh sách 10 hòn đảo đẹp nhất châu Á

DestinAsian chính thức công bố danh sách 10 hòn đảo đẹp nhất châu Á năm 2026 trong khuôn khổ giải thưởng Readers’ Choice Awards do độc giả bình chọn
Du lịch nội địa Trung Quốc lập kỷ lục mới trong năm 2025

Du lịch nội địa Trung Quốc lập kỷ lục mới trong năm 2025

Lượng khách du lịch nội địa tại Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục trong năm 2025 và dịp Tết Nguyên đán 2026.
Lũng Mi - Điểm đến lý tưởng để du khách săn mây

Lũng Mi - Điểm đến lý tưởng để du khách săn mây

Thôn Lũng Mi, nằm giữa đại ngàn xứ Thanh, nổi bật với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, là điểm đến lý tưởng cho du khách muốn 'săn' mây.
TP.HCM khởi động lại tour trực thăng ngắm thành phố từ trên cao

TP.HCM khởi động lại tour trực thăng ngắm thành phố từ trên cao

Sau thời gian tạm dừng, sáng 6/3 các doanh nghiệp lữ hành tại TP.HCM ký kết hợp tác khai thác lại tour bay trực thăng ngắm thành phố từ trên cao. Đây được xem là ...
Sẽ có 244 sự kiện, hoạt động du lịch, văn hóa và thể thao trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026

Sẽ có 244 sự kiện, hoạt động du lịch, văn hóa và thể thao trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026

Bộ Ngoại giao và UBND tỉnh Gia Lai chủ trì tổ chức họp báo quốc tế cung cấp thông tin về Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.
Hà Nội vào Top 50 thành phố đẹp nhất thế giới

Hà Nội vào Top 50 thành phố đẹp nhất thế giới

Tạp chí Condé Nast Traveler đưa Hà Nội vào danh sách 50 thành phố đẹp nhất thế giới năm 2026.
Ra mắt sách phác thảo chân dung và hồi ức các nhà ngoại giao nữ Việt Nam

Ra mắt sách phác thảo chân dung và hồi ức các nhà ngoại giao nữ Việt Nam

Mạng lưới các nhà ngoại giao nữ Việt Nam cùng Học viện Ngoại giao tổ chức Lễ ra mắt cuốn sách “Các nhà ngoại giao nữ Việt Nam: Phác thảo chân dung và hồi ức”.
Mang sách ngoại văn tuyển chọn đến độc giả Việt Nam

Mang sách ngoại văn tuyển chọn đến độc giả Việt Nam

Nhằm đáp ứng nhu cầu của độc giả, Boston Corner chính thức ra mắt vào ngày 7/3 đánh dấu sự xuất hiện của một không gian tri thức quốc tế dành cho độc giả Việt.
Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII vinh danh nhiều tác phẩm có giá trị văn hóa và học thuật

Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII vinh danh nhiều tác phẩm có giá trị văn hóa và học thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII.
Hành trình truyền cảm hứng của tác giả Gen Z Lê Nhật Nam

Hành trình truyền cảm hứng của tác giả Gen Z Lê Nhật Nam

Khi các tác giả trẻ Việt Nam bắt đầu tìm được tiếng nói riêng trong không gian xuất bản và sáng tạo nội dung, Lê Nhật Nam nổi lên như một gương mặt tiêu biểu.
'Khổng Tước' mê hoặc khán giả Hà Nội trong đêm công diễn đầu tiên

'Khổng Tước' mê hoặc khán giả Hà Nội trong đêm công diễn đầu tiên

Vở múa “Khổng Tước – The Peacock Hanoi 2026” do nghệ sĩ múa nổi tiếng Trung Quốc Dương Lệ Bình dàn dựng và biểu diễn đã có đêm công diễn đầu tiên đầy cảm xúc.
Mùa Xuân Bính Ngọ trên quê hương Việt Nam

Mùa Xuân Bính Ngọ trên quê hương Việt Nam

Có dịp đi du lịch vòng quanh thế giới, chúng ta rất dễ nhận thấy hầu hết khắp các châu lục đều có những tượng đài với hình ảnh và truyền thuyết về linh vật.
Áo dài Fashion Week 2026: Tôn vinh di sản Việt trên sân khấu thời trang quốc tế

Áo dài Fashion Week 2026: Tôn vinh di sản Việt trên sân khấu thời trang quốc tế

Áo dài Fashion Week 2026 (ADFW26) thu hút gần 200 người mẫu quốc tế chuyên nghiệp, thanh thiếu niên gốc Việt tham gia casting cho chương trình.
Thử nghiệm giải pháp quản lý lễ hội bằng công nghệ UAV tại Chùa Hương

Thử nghiệm giải pháp quản lý lễ hội bằng công nghệ UAV tại Chùa Hương

Việc thực nghiệm thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại Chùa Hương.
Lan tỏa thông điệp bầu cử Quốc hội qua nghệ thuật truyền thống

Lan tỏa thông điệp bầu cử Quốc hội qua nghệ thuật truyền thống

Nhà hát Nghệ thuật truyền thống TP. Đà Nẵng đang tổ chức nhiều chuyến lưu diễn tại các địa phương nhằm tuyên truyền về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Phó Thủ tướng Mai Văn Chính dự Ngày hội 'Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc' năm 2026

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính dự Ngày hội 'Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc' năm 2026

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính nhấn mạnh vai trò của văn hóa như sức mạnh nội sinh, nền tảng tinh thần và động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Quần thể Tam Chúc đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Quần thể Tam Chúc đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Tối 28/2, diễn ra Lễ công bố Quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đối với danh lam thắng cảnh và khảo cổ Quần thể Tam Chúc.
Khai hội Xuân Yên Tử 2026: Mùa hội đầu tiên của Di sản văn hoá thế giới

Khai hội Xuân Yên Tử 2026: Mùa hội đầu tiên của Di sản văn hoá thế giới

Xuân Yên Tử 2026 là mùa lễ hội đầu tiên khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được ghi danh là Di sản văn ...
Phiên bản di động