'Đề Thám - thời kỳ huy hoàng' dưới góc nhìn của người Pháp

Hà Anh
Ngày 27/8, nhân dịp 110 năm ngày mất của "hùm thiêng Yên Thế" Đề Thám, Nhã Nam và Viện Pháp phối hợp tổ chức ra mắt tác phẩm 'Đề Thám - thời kỳ huy hoàng'.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Cuốn sách Đề thám - thời kỳ huy hoàng tập hợp các bức điện báo, các thông tin báo chí và bài phân tích về chiến dịch hành quân chống Đề Thám của quân Pháp từ tháng 1-3/1909.

Tin liên quan
Giới thiệu nét văn hóa Đạo Mẫu Việt Nam và nghi lễ Hầu Đồng tại Australia Giới thiệu nét văn hóa Đạo Mẫu Việt Nam và nghi lễ Hầu Đồng tại Australia

Trong mắt quân Pháp, Yên Thế là một vùng không dễ tiếp cận, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy trắc trở, nghĩa quân cũng như người dân Yên Thế là những con người khó quy hàng, còn Đề Thám thực sự là một “hùm thiêng”, thoắt ẩn, thoắt hiện, không sao khuất phục nổi.

Cuốn sách là một chùm tư liệu đáng quý cho những ai muốn tìm hiểu thêm góc nhìn của người Pháp về nhân vật vẫn còn nhiều tranh cãi như Đề Thám.

Giới thiệu cuốn sách

Ngay từ khi Đề Thám còn sống và sau đó, khi dư âm khởi nghĩa Yên Thế vẫn còn hằn sâu trên đât An Nam, người Pháp đã dành nhiều bút mực, báo chí, sách vở để đưa tin, giới thiệu, đánh giá và nhận định về “hùm thiêng Yên Thế".

'Đề thám - thời kỳ huy hoàng' dưới góc nhìn của người Pháp
Bìa sách 'Đề Thám - thời kỳ huy hoàng'. (Nguồn: Nhã Nam)

Có thể kể đến một số tài liệu như Pirates et rebelles au Tonkin, nos soldats au Yen-The (Giặc giã và thổ phỉ ở Bắc Kỳ, quân đội của chúng ta tại Yên Thế, 1892) của đại tá Henri Frey, người tham chiến trực tiếp trận đánh đồn Hố Chuối (cuối 1890 đầu 1891); Opérations militaires au Tonkin (Những cuộc hành quân tại Bắc Kỳ, 1896) của sĩ quan Chabrol; Hoang Tham pirate (Tướng cướp Hoàng Hoa Thám, 1933) của Paul Chack; Au Tonkin. La vie aventureuse de Hoang Hoa Tham chef pirate (Ở Bắc Kỳ: Cuộc đời phiêu bạt của tướng cướp Hoàng Hoa Thám, khoảng giữa thập niên 1930) của A. L. Bouchet, người có nhiều lần gặp gia đình Đề Thám,…

Câu chuyện Đề Thám tiếp tục kéo dài trong giới sử học Pháp cho đến những năm gần đây, trong đó có thể kể đến công trình Le De Tham 1846-1913: Un résistant vietnamien à la colonisation française (Đề Thám 1846-1913: Một nghĩa sĩ Việt Nam chống lại chế độ thuộc địa Pháp, 2007) của Claude Gendre.

Cuốn sách Đề Thám – Thời kỳ huy hoàng vốn có nhan đề gốc là L’homme du jour. Le De Tham (Người đương thời. Đề Thám), được xuất bản năm 1909 tại Hà Nội, là một trong những tài liệu ra đời sớm, có tính thời sự của Đề Thám, về các cuộc đối kháng quân sự giữa chính quyền Pháp và đội quân Yên Thế. Tác giả biên soạn tài liệu này là Maliverney, chủ bút báo Tương lai Bắc Kỳ (L’Avenir du Tonkin).

Cuốn sách gồm ba nội dung chính: giới thiệu nguồn gốc, tiểu sử Đề Thám và các hoạt động của ông trước năm 1909; các bài báo, điện tín của phóng viên báo Tương lai Bắc Kỳ gửi về từ Yên Thế; một số bài phóng sự, ký sự trận chiến năm 1909 tại Yên Thế.

Cuốn sách cung cấp thêm cho bạn đọc một sử liệu tham khảo với nhiều thông tin sinh động, cụ thể, đặc biệt có cả tư liệu ảnh và bản đồ, về Đề Thám, khởi nghĩa Yên Thế.

Cần đọc trong sự đối chiếu, kiểm chứng

Đề Thám – Thời kỳ huy hoàng được viết bởi góc nhìn, quan điểm và tâm thế của người Pháp nên đây là tài liệu tham khảo, cần đọc trong sự đối chiếu, kiểm chứng với nhiều tài liệu, nghiên cứu lịch sử khác.

Trong quá trình chuyển ngữ, đơn vị xuất bản gặp rất nhiều khó khăn để biên tập chính xác các địa danh, nhân danh. Các địa danh, nhân danh do tác giả Pháp ghi lại, thường là giữ nguyên phiên âm tiếng Việt không dấu, có khi dựa vào trí nhớ/lời kể, nên không thể coi là chính xác tuyệt đối.

Hơn nữa, địa bàn hoạt động của Đề Thám rất rộng, bao gồm Bắc Giang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, nên cũng có nhiều đơn vị như làng/xóm/thôn hoặc châu mà hiện nay, sau nhiều lần cải cách hành chính, đã thay đổi hoặc không còn. Một số địa danh/nhân danh không thể tra cứu, đơn vị phát hành quyết định để nguyên văn phiên âm như bản gốc...

Hoàng Hoa Thám (1858-1913), hay được biết nhiều hơn dưới tên gọi Đề Thám, là một nhật vật nổi bật trong lịch sử Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.

Là thủ lĩnh chỉ huy cuộc khởi nghĩa Yên Thế khiến chính quyền thực dân Pháp mất rất nhiều công sức đánh dẹp, Đề Thám nhận được sự quan tâm rất lớn của công chúng trên cả phương diện quân sự, chính trị lẫn phương diện thông tin đời tư, hành trang, cuộc đời.

Ngắm những bức ảnh đẹp nhất mang tên 'Tỏa sáng Việt Nam'

Ngắm những bức ảnh đẹp nhất mang tên 'Tỏa sáng Việt Nam'

Những bức ảnh xuất sắc của Cuộc thi Ảnh Xúc tiến, quảng bá du lịch năm 2022 với chủ đề "Tỏa sáng Việt Nam - ...

Cuộc hội ngộ của các nhà khoa học thiên văn cùng cuốn sách mới về bầu trời và các vì sao

Cuộc hội ngộ của các nhà khoa học thiên văn cùng cuốn sách mới về bầu trời và các vì sao

Ngày 15/7, Viện Pháp tại Hà Nội và Nhà xuất bản Tri thức tổ chức tọa đàm Cuộc hội ngộ của các nhà khoa học ...

Khám phá miền ký ức của một Đại sứ

Khám phá miền ký ức của một Đại sứ

Nổi tiếng với bút danh Thăng Sắc, nhưng đây là lần đầu tiên Đại sứ, nhà văn Nguyễn Chiến Thắng lấy bút danh tên thật ...

Cuốn sách phác họa 7 kiểu người nên kết giao

Cuốn sách phác họa 7 kiểu người nên kết giao

'Luật hấp dẫn về mối quan hệ' là một cuốn sách giáo khoa phác họa 7 kiểu người mà chúng ta thường sẽ gặp và ...

Cuốn sách truyền cảm hứng cho những ai đang tìm kiếm bình yên và tự do

Cuốn sách truyền cảm hứng cho những ai đang tìm kiếm bình yên và tự do

Sau hai tác phẩm Sự thực về giác ngộ: Con đường bình an và tự do, Điều quan trọng nhất: Lẽ thật cuộc đời từ ...

Đọc thêm

Luka Modric chấn thương, phải nghỉ thi đấu hết mùa giải

Luka Modric chấn thương, phải nghỉ thi đấu hết mùa giải

Tiền vệ Luka Modric (AC Milan) chính thức nói lời chia tay mùa giải sau chấn thương gãy xương gò má kép.
Giải bóng bàn thân thiện châu Âu 2026 hội ngộ cộng đồng người Việt trên khắp lục địa

Giải bóng bàn thân thiện châu Âu 2026 hội ngộ cộng đồng người Việt trên khắp lục địa

Chỉ còn ít ngày nữa, Giải bóng bàn thân thiện châu Âu 2026 sẽ chính thức khởi tranh tại Trung tâm Thể thao BVSC, thủ đô Budapest, Hungary.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Công nhân phải được sống trong những điều kiện ngày càng tốt hơn

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Công nhân phải được sống trong những điều kiện ngày càng tốt hơn

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định chăm lo cho công nhân là tạo việc làm ổn định, thu nhập tốt hơn, môi trường lao động an ...
Số phận của nghi phạm nổ súng tại dạ tiệc của giới phóng viên Nhà Trắng

Số phận của nghi phạm nổ súng tại dạ tiệc của giới phóng viên Nhà Trắng

Nghi phạm nổ súng tại dạ tiệc ở Nhà Trằn ngày 25/4 bị Tòa án liên bang tại thủ đô Washington D.C, truy tố với 3 tội danh nghiêm trọng.
Thủ tướng Anh đứng trước nguy cơ bị Quốc hội điều tra

Thủ tướng Anh đứng trước nguy cơ bị Quốc hội điều tra

Thủ tướng Anh Keir Starmer đang đối mặt với một cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện về việc có nên mở cuộc điều tra của Quốc hội.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 28/4/2026, Lịch vạn niên ngày 28 tháng 4 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 28/4/2026, Lịch vạn niên ngày 28 tháng 4 năm 2026

Lịch âm 28/4. Lịch âm hôm nay 28/4/2026? Âm lịch hôm nay 28/4. Lịch vạn niên 28/4/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Diễn đàn du lịch Việt Nam – Bulgaria 2026: Thúc đẩy kết nối, đón đầu xu hướng dịch chuyển toàn cầu

Diễn đàn du lịch Việt Nam – Bulgaria 2026: Thúc đẩy kết nối, đón đầu xu hướng dịch chuyển toàn cầu

Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria phối hợp với Hiệp hội Văn hóa và Du lịch Việt Nam tại châu Âu (VNCT) tổ chức Diễn đàn du lịch Việt Nam – Bulgaria 2026.
Du lịch Hà Nội bứt phá mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu 12 triệu khách quốc tế

Du lịch Hà Nội bứt phá mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu 12 triệu khách quốc tế

Theo Sở Du lịch Hà Nội, trong tháng 4/2026, tổng lượng khách du lịch đến Thủ đô ước đạt 3,09 triệu lượt, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước.
Staycation 2026: Khi 'chữa lành' không còn cần một tấm vé máy bay

Staycation 2026: Khi 'chữa lành' không còn cần một tấm vé máy bay

Không cần rời khỏi thành phố, một thế hệ người trẻ đang tìm thấy cách nghỉ ngơi hiệu quả hơn: ít di chuyển, nhiều cảm nhận. Staycation vì thế không chỉ là xu hướng, mà ...
Đồng Nai phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn rừng

Đồng Nai phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn rừng

Đồng Nai đặt mục tiêu đưa Khu Bảo tồn thiên nhiên, văn hóa Đồng Nai thành trung tâm du lịch sinh thái cấp vùng Đông Nam Bộ.
Hội An đứng đầu điểm đến du lịch chậm ở châu Á

Hội An đứng đầu điểm đến du lịch chậm ở châu Á

Với nhịp sống chậm rãi, không gian di sản giàu bản sắc và chiều sâu văn hóa, Hội An được Agoda xếp đầu danh sách điểm đến du lịch chậm ở châu Á.
Khám phá những quốc gia miễn visa cho công dân Việt Nam vào năm 2026

Khám phá những quốc gia miễn visa cho công dân Việt Nam vào năm 2026

Năm 2026, công dân Việt Nam có thể du lịch đến hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ mà không cần visa hoặc có thể xin visa tại cửa khẩu.
Ra mắt Liên minh phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam

Ra mắt Liên minh phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam

Alpha Books, Đông A và First News đã chính thức ký kết và công bố thành lập Liên minh phát triển xuất bản & văn hóa đọc Việt Nam (Vietnam Reading Alliance).
Giải thưởng Văn học Kim Đồng đến gần hơn với bạn đọc nhỏ tuổi

Giải thưởng Văn học Kim Đồng đến gần hơn với bạn đọc nhỏ tuổi

Lễ ra mắt Tủ sách Giải thưởng Văn học Kim Đồng và giao lưu đọc sách “Xa ngoài kia cánh đồng” đã được tổ chức tại Phố sách Hà Nội.
Sức hút của Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội 2026 đối với du khách quốc tế

Sức hút của Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội 2026 đối với du khách quốc tế

Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội 2026 tại Phố Sách Hà Nội không chỉ thu hút đông đảo người dân Thủ đô mà còn ghi nhận sự quan tâm của nhiều du khách ...
Beyond the basket: Trải nghiệm văn hóa chợ Việt dành cho người nước ngoài

Beyond the basket: Trải nghiệm văn hóa chợ Việt dành cho người nước ngoài

Workshop 'Beyond The Basket' đã mở ra trải nghiệm chân thực về văn hóa chợ Việt Nam cho du khách nước ngoài.
‘Việt Bắc của tôi’: Ký ức về mảnh đất ân tình của nhà văn Thăng Sắc

‘Việt Bắc của tôi’: Ký ức về mảnh đất ân tình của nhà văn Thăng Sắc

Tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn, nhà văn Thăng Sắc ra mắt tập truyện “Việt Bắc của tôi”, tái hiện những ký ức về thời kháng chiến gian khổ mà giàu nghĩa tình.
Thơ ca gắn kết tình hữu nghị Việt Nam-New Zealand

Thơ ca gắn kết tình hữu nghị Việt Nam-New Zealand

Buổi giao lưu thơ Việt Nam-New Zealand với chủ đề “Thơ ca và kết nối vì hòa bình” đã diễn ra trong không khí trang trọng, góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa.
Lễ hội Đàn Kính Thiên 2026: Tái hiện lễ tế trời của vua Đinh Bộ Lĩnh

Lễ hội Đàn Kính Thiên 2026: Tái hiện lễ tế trời của vua Đinh Bộ Lĩnh

Lễ hội Đàn Kính Thiên 2026 tại Ninh Bình đã tái hiện lễ tế trời của vua Đinh Bộ Lĩnh, khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất Hoa Lư.
Rực rỡ sắc hoa khai hội Đình-Miếu Tây Tựu năm 2026

Rực rỡ sắc hoa khai hội Đình-Miếu Tây Tựu năm 2026

Ngày 25/4, phường Tây Tựu (Hà Nội) tổ chức khai mạc Lễ hội truyền thống Đình-Miếu Tây Tựu năm 2026.
Chương trình hữu nghị đặc biệt chào mừng chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc và Phu nhân

Chương trình hữu nghị đặc biệt chào mừng chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc và Phu nhân

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chủ trì Chương trình hữu nghị chào mừng chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung.
Lan tỏa hào khí cội nguồn tại Lễ hội Bình Đà 2026

Lan tỏa hào khí cội nguồn tại Lễ hội Bình Đà 2026

Lễ rước, tế và dâng hương Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân đã được tổ chức trang nghiêm trong khuôn khổ Lễ hội Bình Đà 2026, thu hút đông đảo du khách.
Trưng bày 156 hình tượng Lenin tại Bảo tàng Hồ Chí Minh

Trưng bày 156 hình tượng Lenin tại Bảo tàng Hồ Chí Minh

Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp Khu Lưu niệm V.I. Lenin khai mạc trưng bày “156 hình tượng Lenin – Từ bộ sưu tập của Khu Lưu niệm V.I. Lenin ở Ulyanovsk”.
Khám phá những nghi lễ độc bản của các dân tộc Việt Nam

Khám phá những nghi lễ độc bản của các dân tộc Việt Nam

Không khí tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam trở nên rộn ràng với chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Phiên bản di động