 |
| Giá dầu Nga tăng cao là điều nằm ngoài ý muốn của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7). (Nguồn: CNN) |
Trong mùa Hè vừa qua, có một "đường cong hy vọng" mà nhiều nước phương Tây hướng tới. Trong nhiều tuần, giá đồng Ruble liên tục xuống dốc. Nhưng cùng thời điểm, có một "đường cong" khác đã rẽ sang hướng mới trong. Đó là diễn biến giá dầu thô trên thị trường thế giới, hay nói chính xác hơn, đó là diễn biến giá dầu Urals của Nga.
Vào tháng 6/2023, giá loại dầu này trên thị trường thế giới vẫn dao động trong khoảng từ 54-56 USD/thùng. Nhưng hiện tại, giá dầu loại này đã lên tới 74 USD/thùng. Giá đã tăng thêm khoảng 20 USD/thùng sẽ tạo ra sự khác biệt lớn về thu nhập cho Moscow. Đất nước đã thu được khoảng 37 tỷ USD cho năm nay.
Vì sao giá dầu Nga lại tăng cao như vậy? Các chuyên gia lý giải, điều này nằm ngoài ý muốn của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7).
Dầu Nga tăng mạnh
Mùa Đông năm ngoái, nhóm đã quyết định giới hạn giá bán dầu thô của Nga trên thị trường thế giới. Các công ty vận tải và bảo hiểm phương Tây không được vận chuyển và bảo hiểm dầu của Nga, trừ khi dầu được giao dịch dưới mức giá 60 USD/thùng.
| Tin liên quan |
 Khí đốt Nga khiến mô hình kinh tế châu Âu 'trật nhịp', EU đang rót tiền vào Điện Kremlin? |
Quy định này sẽ hạn chế thu nhập của Nga từ việc bán dầu thô, nhưng lại không khiến giá loại nguyên liệu thô quan trọng này tăng vọt một cách mất kiểm soát trên thị trường thế giới.
Trong một thời gian nhất định, dường như quy định này đã phát huy hiệu quả. Giá bán của các chuyến hàng dầu của Nga vận chuyển qua biển Baltic và Biển Đen đã giảm mạnh. Trên những tuyến đường này, Moscow gần như phải bán dầu với giá 40-45 USD/ thùng.
"Vàng đen" chủ yếu đến tay người mua Ấn Độ hoặc các nơi khác ở châu Á. Doanh thu thuế của Nga từ dầu cũng sụt giảm mạnh, đến mức chính phủ phải bù đắp những khoản thâm hụt ngân sách đáng kể.
Nhưng theo chuyên gia kinh tế Benjamin Hilgenstock từ Trường Kinh tế Kiev, giờ đây, giá dầu của Nga tại các cảng Primorsk trên biển Baltic và Novorossiysk trên Biển Đen đã tăng lên hơn 60 USD/thùng.
Chuyên gia Hilgenstock cho rằng: "Sau khi phương Tây áp dụng quy định, giá dầu xuất khẩu thực tế của Nga đã thực sự giảm. Nhưng kết quả này không phải do biện pháp áp trần giá dầu tạo nên".
Gần như cùng lúc với việc áp trần giá dầu, người châu Âu quyết định sử dụng công cụ thứ hai để hạn chế nguồn thu của Nga từ dầu mỏ. Cụ thể, Liên minh châu Âu (EU) áp đặt lệnh cấm nhập khẩu sâu rộng đối với dầu Nga được vận chuyển bằng đường biển.
Trong chốc lát, những khách hàng truyền thống lớn nhất của Nga - những người mua dầu từ các cảng Primorsk và Novorossiysk - đột ngột biến mất. Thời điểm đó, các tàu chở dầu Moscow buộc phải chuyển hướng từ biển Baltic đến Ấn Độ. Tại đây, những khách hàng mới yêu cầu mức chiết khấu cao hơn cho mỗi thùng dầu Nga. Điều này khiến giá dầu của nước này buộc phải giảm.
Ông Chuyên gia Hilgenstock nhận định: "Giá dầu giảm không liên quan gì đến giới hạn trần giá dầu của phương Tây, nhưng dù sao các chính phủ cũng có thể cho rằng đây là một thành công. Vì vấn đề chính là doanh thu từ dầu mỏ của Nga đang giảm".
Gần đây, Saudi Arabia và Nga đã cùng nhau quyết định cắt giảm lượng xuất khẩu dầu. Điều này đẩy giá trên thị trường dầu mỏ thế giới tăng cao và kéo giá dầu Urals của Nga lên trên 60 USD/thùng.
 |
| G7 đã quyết định giới hạn giá bán dầu thô của Nga trên thị trường thế giới. (Nguồn: Shutterstock) |
"Tin tốt trong tin xấu"
Những điểm yếu của các biện pháp trừng phạt Nga đã được biết đến từ lâu. Chuyên gia Hilgenstock và nhóm nghiên cứu của ông đã gióng lên hồi chuông cảnh báo từ mùa Xuân vừa qua.
Trong thời gian dài, họ đã theo dõi diễn biến giá dầu xuất khẩu tại các cảng quan trọng nhất của Nga. Ngoài cảng Primorsk trên biển Baltic và cảng Novorossiysk trên Biển Đen, Moscow còn có cảng Kosmino trên biển Nhật Bản. Theo truyền thống, các khách hàng quan trọng khác luôn được đất nước cung cấp dầu từ đây.
Vài tháng trước, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, một lượng lớn dầu của Nga từ cảng này vẫn được vận chuyển với giá trên 60 USD/thùng. Đặc biệt, khoảng một nửa số tàu ghé cảng ở vùng Viễn Đông này hoặc thuộc các công ty vận tải phương Tây hoặc được các công ty phương Tây cung cấp bảo hiểm.
| Tin liên quan |
 Kinh tế Việt Nam: Kích hoạt nội lực, bổ sung động lực tăng trưởng |
Hiện tại, mô hình tương tự cũng có thể nhận thấy trên các tuyến đường qua biển Baltic và Biển Đen.
Theo dữ liệu từ Trung tâm nghiên cứu năng lượng và không khí sạch (CREA), khoảng một nửa số tàu chở dầu trên cảng Primorsk gần đây có liên quan đến các công ty vận chuyển và công ty bảo hiểm phương Tây. Ở cảng Novorossiysk, tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn.
Ông Hilgenstock khẳng định, đây là "tin tốt trong số tin xấu". Moscow vẫn phụ thuộc vào các nhà cung cấp dịch vụ phương Tây để xuất khẩu dầu - bất chấp việc nước này nỗ lực thành lập "hạm đội tàu chở dầu bóng tối".
"Về nguyên tắc, cơ chế áp dụng trần giá vẫn còn nguyên vẹn", chuyên gia nói.
Tính đến thời điểm hiện tại, EU mới chỉ yêu cầu các chủ tàu và công ty bảo hiểm phải cung cấp "bản chứng thực". Các công ty vận tải cần phải sử dụng bản chứng thực đó để đảm bảo rằng họ tuân thủ giới hạn giá dầu.
Mặc dù vậy, tới nay vẫn chưa rõ liệu chính quyền các nước G7 có kiểm tra những bản chứng thực đó hay không và kiểm tra ở mức độ nào? Nếu có vi phạm thì đã xác định được bao nhiêu hành vi vi phạm? Việc xử lý những vi phạm này như thế nào?
Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC) cho biết, các cơ quan có thẩm quyền ở các quốc gia thành viên EU phải chịu trách nhiệm về điều này. Song song với đó, cũng chưa có quốc gia thành viên EU nào thông báo về việc bắt đầu các thủ tục xử lý đối với những người vi phạm lệnh trừng phạt.
Chuyên gia Hilgenstock và các đồng nghiệp của ông tính toán, nếu mức giá trần được kiểm soát chặt chẽ, Nga sẽ chỉ kiếm được 144 tỷ USD từ doanh số bán dầu vào trong 2024. Nếu các nước G7 hạ mức giá trần xuống còn 50 USD/thùng, nước này thậm chỉ sẽ chỉ thu được 64 tỷ USD từ dầu Urals và các loại dầu khác.
"Ngược lại, nếu quy định không được thực thi chặt chẽ, lĩnh vực xuất khẩu dầu mỏ có thể mang về cho Nga tới 188 tỷ USD trong năm 2024", ông Hilgenstock tiết lộ.
| Đồng Ruble rời 'vùng thoải mái' và liên tục trượt dốc - tất cả nằm trong 'tính toán' của Nga? Theo quan điểm của nhiều chuyên gia, hoạt động xuất khẩu dầu khí bị thu hẹp và khả năng các nhà đầu tư nước ngoài ... |
| Không muốn cạnh tranh với Ấn Độ mua dầu Nga, Trung Quốc tìm thấy 'mỏ vàng' mới Theo ước tính của công ty dữ liệu Kpler, trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 7/2023, Trung Quốc đã nhập khẩu trung ... |
| 'Cơn khát' dầu Nga của Ấn Độ hạ nhiệt Theo công ty dữ liệu Kpler, tháng 8/2023, Ấn Độ - quốc gia tiêu thụ dầu lớn thứ ba thế giới - đã giảm lượng ... |
| Dầu Nga vượt mức giá trần, bất ngờ với phản ứng của G7; EU khó từ bỏ hoàn toàn khí đốt Moscow Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) cùng đồng minh chưa có kế hoạch thực hiện các cuộc đánh giá ... |
| Mỹ lên tiếng về việc Ấn Độ mua dầu Nga; giá dầu Urals cao kỷ lục, New Delhi vẫn 'tấp nập' nhập hàng Ngày 6/9, người phát ngôn Nhà Trắng John Kirby cho hay, mọi quốc gia có chủ quyền, kể cả Ấn Độ, đều có quyền mua ... |
