Ghi nhận vai trò của phụ nữ thu gom phế liệu trong chuỗi giá trị quản lý chất thải

Dự án ‘Suy nghĩ lại về nhựa’ của EU-BMZ và Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đồng tổ chức hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm từ các Dự án thí điểm cùng với các nữ lao động phi chính thức tại Việt Nam” vào ngày 14/4 tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.

Toàn cảnh hội thảo "Chia sẻ kinh nghiệm từ các Dự án thí điểm cùng với các nữ lao động phi chính thức tại Việt Nam". (Nguồn: UNDP)

Mục đích của hội thảo theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến là giới thiệu các nghiên cứu và đổi mới để góp phần ghi nhận vai trò và những đóng góp của những người phụ nữ thu gom phế liệu trong chuỗi giá trị quản lý chất thải.

Hội thảo có sự tham dự của đại diện Bộ Tài Nguyên và Môi trường, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam, Đại sứ quán Hà Lan, UBND thành phố Quy Nhơn và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định, các tổ chức phi chính phủ Việt Nam và quốc tế, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Ninh, Bình Định, Bình Thuận, Đà Nẵng và những người phụ nữ thu gom phế liệu.

Tại hội thảo, các tổ chức phi lợi nhuận đã trình bày các dự án thí điểm triển khai tại Quy Nhơn, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Hạ Long. Các dự án này tập trung tăng cường sinh kế cho những lao động phi chính thức về rác thải và hỗ trợ việc công nhận và/hoặc đưa nhóm lao động này vào hệ thống quản lý rác thải.

Ngày 2/3 vừa qua, tại Hội đồng môi trường Liên hợp quốc, các bộ trưởng môi trường thế giới đã thông qua các nghị quyết quan trọng tạo nền tảng để xây dựng một thỏa thuận quốc tế mang tính ràng buộc pháp lý nhằm chấm dứt ô nhiễm nhựa. Vai trò của những người làm trong khu vực phi chính thức đã được công nhận trong một nghị quyết môi trường.

Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/1/2022, với các chương về quản lý chất thải, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và việc kết hợp lộ trình hướng tới nền kinh tế tuần hoàn.

Việc áp dụng một cơ chế trong Luật sẽ giảm thiểu tình trạng nhựa rò rỉ ra môi trường và tạo thêm dòng tài chính để tăng cường thu gom và tái chế bao bì. EPR có thể tạo ra cơ hội và cả những thách thức cho người thu gom và các cơ sở phế liệu.

Lực lượng lao động phi chính thức đóng vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống quản lý rác thải vì theo ước tính hơn 30% lượng rác thải được thu gom thông qua kênh này.

Vai trò và nhu cầu của mạng lưới lao động phi chính thức trong hệ thống quản lý rác thải tại Việt Nam cần được hiểu rõ để chuẩn bị cho sự tham gia của họ vào khung chính sách trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại hội thảo, Bà Caitlin Wiesen, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh: “Ghi nhận, hợp tác, hỗ trợ và củng cố vai trò và sự đóng góp của người lao động phi chính thức trong lĩnh vực chất thải là một yếu tố then chốt nhằm tăng cường hiệu quả của hệ thống quản lý rác thải tại địa phương.

Kết hợp với các chiến dịch truyền thông và huy động cộng đồng hiệu quả chính là một phần quan trọng nhằm hướng tới việc xây dựng các thành phố xanh dành cho tất cả mọi người. Để hướng tới một mô hình kinh tế tuần hoàn hơn, UNDP sẽ tiếp tục các hoạt động nhằm trao quyền cho phụ nữ và phục hồi kinh tế xanh và bao trùm”.

Bà Caitlin cũng cho biết, “thực tế, rác và nhựa chính là các nguồn lực kinh tế. Chúng ta cần phân loại, thu gom và tái chế chất thải để thúc đẩy nhanh chóng sự phát triển của thị trường nguyên vật liệu thứ cấp phù hợp với điều kiện địa phương và bao trùm với sự tham gia của người phụ nữ ở tất cả các giai đoạn”.

Ông Ngô Hoàng Nam, Chủ tịch UBND thành phố Quy Nhơn, đánh giá đây là “một hội thảo quan trọng đối với chúng tôi. Chúng tôi hy vọng nhận được nhiều ý kiến đóng góp quý báu liên quan đến công tác quản lý chất thải để áp dụng trong thực tế và giúp cho thành phố Quy Nhơn triển khai hiệu quả Luật bảo vệ môi trường”.

Theo bà Fanny Quertamp, Cố vấn cấp cao tại Việt Nam của dự án 'Suy nghĩ lại về nhựa', chương trình EPR bắt buộc đối với bao bì sẽ có hiệu lực vào năm 2024 là một bước tiến lớn tạo ra cơ hội và thách thức cho những người thu gom rác thải.

Việc yêu cầu truy xuất nguồn gốc của chuỗi giá trị bao bì sẽ tác động đến tổ chức quản lý rác thải hiện tại và mở ra cơ hội để tích hợp và công nhận những người thu gom là người đóng góp cho nền kinh tế tuần hoàn.

Các đại biểu tham dự hội thảo. (Nguồn: UNDP)

Chia sẻ niềm vui được tham dự hội thảo, chị Lê Thị Phú ở Dĩ An, tỉnh Bình Dương cho biết: “Tôi thấy công việc này vừa giúp tôi nuôi sống gia đình và vừa góp phần giữ sạch môi trường. Tôi mong muốn được tham gia nhiều hơn. Tôi vẫn sẽ tiếp tục công việc hữu ích này”.

Tại hội thảo, các bên đã cùng nhau thảo luận về thu thập các sáng kiến cơ sở một cách có hệ thống và đề xuất các chính sách; và tăng cường khả năng hợp tác với các tổ chức khác để nâng cao sinh kế của những lao động xử lý chất thải và công nhận vai trò quan trọng của họ trong quá trình chuyển đổi hướng tới nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Kỷ nguyên của ngoại giao nữ quyền Ngoại giao nữ quyền là một cách tiếp cận khác để đạt được bình đẳng giới trên toàn thế giới.

Vai trò chủ chốt của phụ nữ trong xây dựng cộng đồng ASEAN Vai trò và những đóng góp của phụ nữ là chìa khóa để duy trì sự phát triển kinh tế - xã hội, hòa bình, ...