Học giả quốc tế: 'Đường 9 đoạn' hay các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông không có giá trị pháp lý

Ngày 9/7, Viện Á-Phi thuộc Đại học Hamburg của Đức đã tổ chức hội thảo trực tuyến về Biển Đông nhân dịp 5 năm Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ra phán quyết về vùng biển này (ngày 12/7/2016). Đây là lần thứ 4 hội thảo được tổ chức.

Phán quyết của Tòa PCA là cơ sở pháp lý quan trọng trong giải quyết vấn đề Biển Đông. (Nguồn: TTXVN)

Phát biểu chủ trì hội thảo, Giáo sư Thomas Engelbert thuộc Đại học Hamburg cho rằng, từ sau khi Tòa PCA ra phán quyết về Biển Đông, tình hình tại vùng biển này tiếp tục có nhiều diễn biến căng thẳng trên thực địa.

Các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế liên tiếp diễn ra khiến nhiều nước phải lên tiếng phản đối. Trong khi đó, quá trình đàm phán về Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc vẫn chưa hoàn thành.

Theo Giáo sư Engelbert, thời gian qua, Mỹ đã thúc đẩy mạnh chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều quốc thành viên cũng đã ban hành các chiến lược riêng về khu vực này.

Vào đầu năm, Nhật Bản đã gửi công hàm lên Liên hợp quốc bác các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Các nước như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Australia, New Zealand, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam cũng đã đưa ra các tuyên bố về những diễn biến căng thẳng trên vùng biển này.

Ông Engelbert nhận định, các bên đều mong muốn Biển Đông sẽ là một vùng biển an toàn, ổn định và đảm bảo tự do hàng hải. Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cũng luôn đề cao việc tuân thủ luật pháp quốc tế và phản đối mạnh mẽ những hành động vi phạm UNCLOS, cũng như việc không tuân thủ phán quyết của Tòa PCA.

Giáo sư Suzette Suarez đến từ Đại học Khoa học ứng dụng Bremen khẳng định, phán quyết của Tòa PCA là văn bản pháp lý có giá trị quốc tế cao và có vai trò quan trọng trong giải quyết tranh chấp cũng như phân định giới hạn bên ngoài của thềm lục địa ở Biển Đông.

Việc phân định các giới hạn của thềm lục địa là thủ tục ràng buộc và bắt buộc trong UNCLOS. Theo luật pháp quốc tế và phán quyết của Tòa Trọng tài PCA, yêu sách “đường 9 đoạn” cũng như các yêu sách chủ quyền khác trên Biển Đông mà Trung Quốc tuyên bố là hoàn toàn không có giá trị pháp lý.

Cùng quan điểm với Giáo sư Suarez, tham luận của các chuyên gia tham dự hội thảo cũng đánh giá cao phán quyết năm 2016 của Tòa PCA, cho rằng, phán quyết là cơ sở pháp lý quan trọng trong giải quyết vấn đề Biển Đông và các bên liên quan cần tôn trọng luật pháp quốc tế, không có hành động làm phức tạp tình hình.

Về vai trò của châu Âu trong giải quyết vấn đề Biển Đông, Tiến sỹ, nhà báo Rodion Ebbighausen thuộc Truyền hình Deutsche Welle (Đức) cho biết, thời gian qua, 3 nước thành viên EU là Pháp, Đức và Hà Lan đã ban hành chiến lược quốc gia về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Vào tháng 4/2021, Hội đồng châu Âu đã công bố Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tất cả các văn kiện này đều đề cập Biển Đông và đề cao luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS.

Theo nhà báo Ebbighausen, quan điểm của EU là theo đuổi cách tiếp cận đa phương và bao trùm trong việc giải quyết vấn đề này, trong đó sử dụng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Hội thảo về Biển Đông đã nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận quốc tế. Ý kiến của các chuyên gia, nhà nghiên cứu khẳng định và làm sáng tỏ thêm vị trí, vai trò của UNCLOS trong việc giải quyết hòa bình các tranh chấp trên Biển Đông, đồng thời một lần nữa khẳng định giá trị phán quyết của Tòa Trọng tài PCA năm 2016.