Khâm Thiên - Kí ức người ở lại

Những ngày giữa tháng 12, trong cái se lạnh của tiết trời Hà Nội, tôi gặp ông Nguyễn Văn Cầu - nhân chứng của trận “Điện Biên phủ trên không” 45 năm trước...
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
tin nhap 20171222092646 Tưởng niệm các nạn nhân bị bom Mỹ sát hại ở Khâm Thiên
tin nhap 20171222092646 “Chiến thắng Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không – trí tuệ và bản lĩnh VN”

Ông tiếp tôi trong căn nhà ấm áp, giản dị, treo nhiều tấm ảnh đã cũ ở ngõ Sân Quần, Khâm Thiên. Ngoài 80 tuổi, nhưng ông Cầu vẫn khá minh mẫn. Ánh mắt đượm buồn, ông nói: “Tôi không thể nào quên được những ngày tháng ác liệt ấy”.

Cơn ác mộng

Kí ức như ùa về, ông Cầu kể, đó là ngày 26/12/1972, cái lạnh cắt da cắt thịt, chín giờ tối, ông phải đi trực chiến tại nhà máy in Hà Nội, ở nhà chỉ có vợ và con. Khoảng 22 giờ 45 phút, đèn điện bỗng nhiên vụt tắt, cả bầu trời tối đen như mực. Những tiếng nổ đinh tai nhức óc vang lên, kéo theo những đám cháy lớn. Ông chạy bộ về nhà, trước mắt là cảnh tượng kinh hoàng: cả khu phố Khâm Thiên bị san phẳng…

tin nhap 20171222092646
Ông Nguyễn Văn Cầu mất đi 5 người thân trong trận bom tháng 12/1972.

“Cứ thế, tôi tìm đường về nhà nhưng biết tìm vợ con ở đâu khi nhà cửa chỉ còn là những đống đổ nát? Không thấy vợ con đâu, lòng tôi đau như xát muối khi những tiếng khóc, sự hoảng loạn của kẻ sống tìm người thân cứ rên rỉ bên tai”, ông Cầu xót xa kể lại.

Sau đó, nuôi hy vọng vợ con còn sống, ông lại trở về nhà máy để tiếp tục làm nhiệm vụ trực chiến. Cả đêm ấy, ông như người không hồn, thao thức chỉ mong trời nhanh sáng để về nhà tìm vợ con. Ban đêm, cảnh tượng phố Khâm Thiên ngày ấy đã hoang tàn, ban ngày nhìn sự tàn phá của B52 càng khốc liệt hơn.

Ông Cầu chậm rãi kể: “Dường như khi ấy, tôi không thể khóc được nữa, đau, đau lắm, đứng ở đầu phố có thể nhìn rõ cuối phố. Điều đáng sợ đã đến, dù không muốn tin, nhưng sự thật là hầm trú ẩn chứa gần 50 người, trong đó có vợ và con tôi, em trai tôi, hai đứa cháu của chị gái tôi đều đã chết. Nhiều người không tìm thấy xác, vợ tôi chỉ còn nửa thân…”.

Nói đến đây, ông nấc lên thành tiếng: “Con tôi và nhiều người trong hầm đã bị tan vào đất đá. Trong đời người, còn cú sốc nào lớn hơn, còn nỗi đau nào sâu hơn thế? Một lúc tôi vừa mất vợ, mất con, mất em, mất cháu, nỗi đau chồng chất nỗi đau”.

Lau vội dòng nước mắt chảy trên má, ông Cầu kể tiếp, khi ấy ông như kẻ chết đi sống lại. Những người còn sống sót trong trận mưa bom kinh hoàng ấy hoảng loạn tìm người thân. Người đào, người bới, những niềm hy vọng bị tắt ngấm khi lần lượt xác người được tìm ra hoặc có nhiều người còn không thấy xác.

Hòa trong tiếng máy bay phản lực Mỹ vẫn tiếp tục ném bom xuống ngoại thành Hà Nội là tiếng khóc tập thể. Người chết đau một, người sống đau mười, với ông Cầu, ngày ấy như một cơn ác mộng.

Cùng chung nỗi đau với gia đình ông Cầu, trong cái đêm 26/12/1972 khủng khiếp ấy, toàn bộ sáu khối phố Khâm Thiên gần như bị san bằng, xóa sạch. Gần 2.000 ngôi nhà bị sập, trong đó có tới 534 nhà bị phá hủy hoàn toàn. Gần 300 người bị giết, trong đó chủ yếu là phụ nữ và trẻ em… Để rồi, ngày 26/12 (ngày 21/11 âm lịch) trở thành ngày giỗ chung của hàng trăm gia đình ở phố Khâm Thiên.

Nay, tôi không cầm được lòng khi đọc lại những câu thơ của nhà thơ Lưu Quang Vũ tái hiện lại Khâm Thiên ngày ấy:

“… phố Khâm Thiên ầm ầm

đổ sụp/tiếng người la khủng khiếp xé đêm dài… /… tiếng xẻng cuốc bới người trong gạch vụn/phố đông đúc thành bãi bằng đổ nát”...

Vượt lên bi kịch của chiến tranh

Giữa nhịp sống tấp nập hôm nay có những khoảng lặng đầy thiêng liêng của hồi ức về tháng 12 rực lửa bầu trời Hà Nội năm xưa. Ai đó nói, không thể sống mãi với quá khứ, nhưng có nỗi đau không phải cố chôn sâu là có thể quên. 45 năm đã trôi qua, với cựu chiến binh, cán bộ hưu trí Nguyễn Văn Cầu, mọi chuyện cứ như ngày hôm qua. “Chưa bao giờ tôi bị cú sốc lớn như thế, nhưng tôi hiểu trong chiến tranh luôn có mất mát, đau thương”, ông Cầu tâm niệm.

Đời người với “hỉ, nộ, ái, ố”, vẫn còn đó những cơn ác mộng về mỗi đêm của ông, vẫn còn đó những nỗi đau chưa lành sẹo. Dừng đôi chút, ông Cầu nói: “Biết thế, nhưng tôi thấy mình không thể vật vã, u sầu mãi với nỗi đau mà phải biết nén đau thương. Mình vẫn phải sống, phải vươn lên, phải xây dựng gia đình và nuôi dạy con cái trưởng thành để đền đáp sự hy sinh của những người đã khuất”.

Ông Cầu tâm sự: “Khi ấy, ba đứa con tôi đều còn rất bé, đứa lớn mới hơn chục tuổi, một đứa lên bảy, một đứa khoảng một tuổi. Tôi phải đi một bước nữa để có người trông nom gia đình, dạy dỗ các con để tôi yên tâm công tác. Rồi tôi có thêm hai con với người vợ mới”. Giờ các con ông đều đã trưởng thành và thành đạt ở những lĩnh vực khác nhau, bù đắp phần nào cho những mất mát trong quá khứ. Ông còn khoe đã có bốn đứa chắt rồi…

Trong câu chuyện với tôi, cựu chiến binh, người cán bộ hưu trí ấy vẫn run run khi kể về ngày xưa. “Năm năm, mười năm sau, nếu thế hệ chúng tôi không còn, ai sẽ kể lại quá khứ cho thế hệ trẻ? Tôi chỉ mong thanh niên phải biết ghi nhớ những ngày tháng chiến đấu hào hùng, kiên cường của quân dân ta, phấn đấu học tập để xây dựng quê hương, đất nước”, ông Cầu trăn trở.

Ngày nay, phố Khâm Thiên đã “thay áo mới”, rộn ràng, tấp nập. Nhưng con phố của một thời đạn bom ấy vẫn khắc ghi trong kí ức của những người ở lại – một Khâm Thiên đau thương và dũng cảm. Tôi hiểu, bản hùng ca “Điện Biên Phủ trên không” còn vang mãi và có những trang sử ghi bằng máu và nước mắt như thế... 

tin nhap 20171222092646
"Chuyến đi giữa kí ức và tương lai"

Là đầu đề bài viết của nhà bình luận Massimo Gaggi trên tờ Corriere della Sera (Italy) về chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống ...

tin nhap 20171222092646
Nhà thơ Phạm Tiến Duật và "Những vòng tròn đồng tâm"

Tâm của "Những vòng tròn đồng tâm" ấy, là Trường Sơn chống Mỹ. Trong 14 năm tại ngũ của mình (1965-1977), thi sĩ đã có ...

tin nhap 20171222092646
Trường Sa trong ký ức

Đã gần tròn 20 năm sau ngày bộ đội PK-KQ đặt chân lên quần đảo Trường Sa. Rất nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ ...

Yến Nguyệt

Đọc thêm

Staycation 2026: Khi 'chữa lành' không còn cần một tấm vé máy bay

Staycation 2026: Khi 'chữa lành' không còn cần một tấm vé máy bay

Không cần rời khỏi thành phố, một thế hệ người trẻ đang tìm thấy cách nghỉ ngơi hiệu quả hơn: ít di chuyển, nhiều cảm nhận. Staycation vì thế không ...
Đình Bắc tỏa sáng với hat-trick lịch sử tại V-League

Đình Bắc tỏa sáng với hat-trick lịch sử tại V-League

Nguyễn Đình Bắc đã ghi dấu ấn mạnh mẽ khi trở thành cầu thủ nội đầu tiên lập hat-trick tại V-League trong 5 mùa giải gần đây.
Phim Việt tranh giải tại Liên hoan phim Cannes 2026

Phim Việt tranh giải tại Liên hoan phim Cannes 2026

Bộ phim 'Giấc mơ là ốc sên' của đạo diễn Nguyễn Thiên Ân lọt vào top 10 phim ngắn xuất sắc nhất tại Cannes 2026.
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 27/4/2026, Lịch vạn niên ngày 27 tháng 4 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 27/4/2026, Lịch vạn niên ngày 27 tháng 4 năm 2026

Lịch âm 27/4. Lịch âm hôm nay 27/4/2026? Âm lịch hôm nay 27/4. Lịch vạn niên 27/4/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
MU dự kiến có cuộc cải tổ mạnh mẽ mùa Hè này

MU dự kiến có cuộc cải tổ mạnh mẽ mùa Hè này

MU lên kế hoạch thanh lý 12 cầu thủ ở chuyển nhượng Hè 2026 để giảm bớt quỹ lương và có ngân sách chuẩn bị cho việc trở lại Champions ...
Giá vàng hôm nay 27/4/2026 giảm sau 4 tuần tăng liên tiếp, tâm lý thận trọng bao trùm, dự báo tuần mới vẫn khó xác định

Giá vàng hôm nay 27/4/2026 giảm sau 4 tuần tăng liên tiếp, tâm lý thận trọng bao trùm, dự báo tuần mới vẫn khó xác định

Giá vàng hôm nay 27/4/2026 giảm sau 4 tuần tăng liên tiếp, tâm lý thận trọng bao trùm, dự báo tuần mới vẫn khó xác định.
Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh mở rộng điểm thi đánh giá năng lực

Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh mở rộng điểm thi đánh giá năng lực

Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh mở thêm điểm thi để đáp ứng số lượng thí sinh tăng mạnh trong đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực.
Giáo sư Furuta Motoo: Hiểu Việt Nam để hiểu thế giới

Giáo sư Furuta Motoo: Hiểu Việt Nam để hiểu thế giới

Lựa chọn nghiên cứu Việt Nam như một chìa khóa để lý giải thế giới, hơn 50 năm qua, Giáo sư Furuta Motoo làm cầu nối bền bỉ trong hợp tác giáo dục Việt - ...
Giáo dục, đào tạo: Nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của phường Dương Kinh

Giáo dục, đào tạo: Nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của phường Dương Kinh

Phường Dương Kinh thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 phường thuộc quận Dương Kinh (cũ) gồm: Hòa Nghĩa, Hải Thành, Tân Thành...
Mở rộng cơ hội học tập cho trẻ em vùng cao

Mở rộng cơ hội học tập cho trẻ em vùng cao

Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và Plan International Việt Nam đã tổ chức lễ ký kết hợp đồng viện trợ cho cho trẻ em dân tộc thiểu số.
Từ 'xin chào' đến 'ở lại': Hành trình người nước ngoài học tiếng Việt tại Hà Nội

Từ 'xin chào' đến 'ở lại': Hành trình người nước ngoài học tiếng Việt tại Hà Nội

Từ những câu “xin chào” còn ngập ngừng đến những cuộc trò chuyện đời thường, nhiều người nước ngoài tại Hà Nội đang từng bước “chạm” vào tiếng Việt – không chỉ để giao tiếp, ...
TP. Hồ Chí Minh tăng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập

TP. Hồ Chí Minh tăng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập

Năm học 2026-2027, TP. Hồ Chí Minh dự kiến nâng chỉ tiêu, đảm bảo hơn 80% học sinh lớp 9 có chỗ học công lập.
Hy vọng mới cho bệnh nhân nữ bị ung thư

Hy vọng mới cho bệnh nhân nữ bị ung thư

Hai nghiên cứu do Singapore dẫn đầu mở ra hy vọng mới cho bệnh nhân ung thư buồng trứng, nội mạc tử cung và ung thư vú thể tam âm.
Những tác hại không ngờ từ quả dứa đối với sức khỏe

Những tác hại không ngờ từ quả dứa đối với sức khỏe

Quả dứa, loại trái cây quen thuộc, có nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khoẻ nếu sử dụng không đúng cách.
Vaccine mRNA cá thể hóa: Hy vọng cải thiện tiên lượng ung thư tụy

Vaccine mRNA cá thể hóa: Hy vọng cải thiện tiên lượng ung thư tụy

Các nhà khoa học Israel cho rằng nghiên cứu quốc tế về vaccine mRNA cá thể hóa đang mở ra thêm hy vọng trong điều trị ung thư tụy.
Đọc sách và học ngoại ngữ giúp não bộ trẻ lâu

Đọc sách và học ngoại ngữ giúp não bộ trẻ lâu

Những hoạt động trí óc như đọc sách, viết, học ngoại ngữ và giải đố chữ có liên quan mật thiết đến việc giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.
Ngộ độc thực phẩm gia tăng: Ngành chức năng chuyển hướng sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm gia tăng: Ngành chức năng chuyển hướng sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm

Quý I/2026, cả nước đã xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm. Bộ Y tế đang phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan, chuyển tư duy quản lý an toàn thực phẩm.
Tuần lễ Tiêm chủng thế giới 2026: Vaccine hiệu quả cho mọi thế hệ

Tuần lễ Tiêm chủng thế giới 2026: Vaccine hiệu quả cho mọi thế hệ

Từ ngày 24-30/4, cộng đồng quốc tế hưởng ứng Tuần lễ Tiêm chủng thế giới do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phát động.
Phiên bản di động