Nét văn hóa đặc sắc mang tên Lễ hội Tràng An

Nghi lễ rước nước truyền thống là thủ tục quan trọng tại Lễ hội Tràng An. (Ảnh: Đức Phương)

Ngày 13/4, tại Khu du lịch sinh thái Tràng An (thành phố Hoa Lư), tỉnh Ninh Bình phối hợp với Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường tổ chức Lễ hội Tràng An năm 2025 với chủ đề “Tràng An - Di sản ngàn năm, hồn thiêng sông núi".

Lễ hội Tràng An còn được biết đến là Lễ mở cửa rừng được tổ chức thường niên, là nét văn hóa đặc sắc, gắn liền với các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An.

Dự lễ khai mạc có đại diện các ban, ngành Trung ương, lãnh đạo tỉnh Ninh Bình cùng hàng nghìn người dân và du khách thập phương. Lễ hội nhằm tưởng nhớ, tri ân Đức Thánh Quý Minh Đại Vương - một trong những vị thần được thờ tụng theo tín ngưỡng dân gian. Theo truyền thuyết, ngài là một trong ba anh em - ba vị tướng được phong Thánh gồm Tản Viên, Cao Sơn và Quý Minh, là người có công trấn ải Nam Sơn, thuộc Hoa Lư tứ trấn, bảo vệ đất nước thời Hùng Vương thứ 18.

Lễ hội được tổ chức nhằm tiếp tục tôn vinh chiều sâu lịch sử và giá trị trường tồn của Quần thể danh thắng Tràng An, khơi dậy truyền thống cách mạng, niềm tự hào dân tộc của bao lớp thế hệ người dân cùng các giá trị văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng mang bản sắc riêng của một Kinh đô cổ giữa lòng Di sản Quần thể danh thắng Tràng An.

Đây là dịp để nhân dân địa phương và du khách dâng lễ cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đồng thời tôn vinh những bậc tiền nhân đã có công khai phá và bảo vệ vùng đất thiêng của Di sản Tràng An.

Lễ hội Tràng An còn được biết đến là Lễ mở cửa rừng (phát lát) được tổ chức thường niên, là nét văn hóa đặc sắc, gắn liền với các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An; truyền tải tư duy sống hài hòa và tôn trọng thiên nhiên của tổ tiên, cha ông ta.

Theo quan niệm dân gian, vào mùa Đông, cây cối khô cằn, rừng núi cần được “đóng cửa” để bảo vệ muôn loài, phục hồi hệ sinh thái. Khi mùa Xuân đến, cây cối đâm chồi nảy lộc, rừng được “mở cửa” để con người tiếp tục gắn bó và sinh sống.

Đây chính là thông điệp về việc bảo vệ rừng, giữ gìn hệ sinh thái và phát triển bền vững - điều đặc biệt quan trọng đối với một Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới như Tràng An.

Tham dự lễ hội, nhân dân và du khách thập phương được hòa mình vào đoàn rước rồng từ khu vực cổng Tam Quan - trung tâm thành phố Hoa Lư tới khu vực bến thuyền Tràng An, rồi xuôi theo dòng nước soi bóng những dãy núi hùng vĩ vào tới Đền Suối Tiên để thực hiện các nghi lễ dâng hương, hoa, lễ vật lên ban thờ Đức Thánh Quý Minh Đại Vương.

Theo đại diện ban tổ chức, Lễ hội Tràng An được tổ chức công phu, bài bản hơn qua từng năm nhằm truyền tải tư duy sống hài hòa và tôn trọng thiên nhiên. Lễ hội còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính với thần linh và tổ tiên. Đây là dịp để người dân địa phương và du khách dâng lễ cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đồng thời tôn vinh những bậc tiền nhân đã có công khai phá và bảo vệ vùng đất thiêng của Di sản Tràng An.

Đặc biệt, Lễ hội Tràng An góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh Quần thể danh thắng Tràng An tới du khách trong và ngoài nước. Đây là sự kiện độc đáo, giúp ngành du lịch Ninh Bình phát triển theo hướng bền vững, gắn kết giữa bảo tồn và khai thác di sản một cách có trách nhiệm.