Nghệ thuật Mỹ [Kỳ 1]

Hữu Ngọc
Sáng tác nghệ thuật ở Mỹ luôn luôn trải qua sự xung đột giữa hai nguồn cảm hứng đối lập: nguồn sáng tác nội tại và nguồn sáng tác từ châu Âu tới...
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Ngay từ đầu, Hollywood đã thể hiện tính quốc tế hóa rất cao và thu hút nhiều tài năng điện ảnh nước ngoài.
Ngay từ đầu, Hollywood đã thể hiện tính quốc tế hóa rất cao và thu hút nhiều tài năng điện ảnh nước ngoài.

Những nét chung về nghệ thuật Mỹ

Khái niệm “nghệ thuật Mỹ”, đặc biệt là trong con mắt các nhà học giả châu Âu, chỉ toàn bộ nghệ thuật tại Mỹ từ các nền văn hoá bản địa tồn tại trước khi thực dân châu Âu đổ bộ cho tới sau Thế chiến II, khi xu hướng toàn cầu hoá trở nên lớn mạnh hơn bao giờ hết. Người da trắng di cư sang Mỹ đã hủy diệt những nền nghệ thuật huy hoàng của thổ dân da đỏ. Khi họ đưa hàng triệu dân da đen sang làm nô lệ thì trong mấy trăm năm, nền nghệ thuật da đen bị khinh rẻ và bóp nghẹt, tồn tại lén lút trong bóng tối hoặc bị coi là trò mua vui cho các vị chủ. Nhưng bản năng sinh tồn của nhạc da đen mãnh liệt đến nỗi nhạc da đen đã trở thành một thành tố độc đáo của nhạc Mỹ.

Mỹ khởi đầu là những người di cư thuộc nhiều dân tộc mang sang những phong tục và truyền thống thuộc nhiều địa phương. Tuy vậy, từ khi độc lập, vào cuối thế kỷ XVIII, qua biến diễn lịch sử, đã phát triển dần một nền nghệ thuật độc lập chung ngoài những khuynh hướng thuộc từng cộng đồng dân tộc riêng, phù hợp với ước vọng của những chính khách thành lập nên nước Mỹ vì nó chứng tỏ là quốc gia trưởng thành về mặt tinh thần. Nét độc đáo của nền nghệ thuật Mỹ chính là tuy mang nét của nhiều dân tộc mà vẫn giữ đặc trưng.

Sáng tác nghệ thuật ở Mỹ luôn luôn trải qua sự xung đột giữa hai nguồn cảm hứng đối lập: nguồn sáng tác nội tại, xuất phát từ môi trường địa lý - lịch sử bên trong, nhiều khi hoang sơ và hồn nhiên, nguồn sáng tác từ châu Âu tới, thường mang tính chất tinh tế của nền nghệ thuật đã có truyền thống rất lâu đời.

Một đặc điểm của nghệ thuật Mỹ là tính tự nhiên rất đậm. Mặc dù có sự trợ cấp của chính phủ, người ta thấy những viện bảo tàng, ban nhạc giao hưởng, những rạp hát chỉ tồn tại được nhờ sự đóng góp của những nhà hảo tâm, những trường đại học, nhất là nhờ bán vé biểu diễn. Nghệ thuật ở các nước khác dựa vào trợ cấp chính phủ, ở Mỹ phải gắn liền với thương mại (bán vé).

Cũng do vậy mà nghệ thuật luôn luôn thể nghiệm và sáng tạo. Điều này thể hiện rất rõ trong điện ảnh, âm nhạc dân gian, sự phát triển ở các địa phương của các đoàn sân khấu, ba lê, nhạc giao hưởng, triển lãm… Chính phủ tăng trợ cấp cho nghệ thuật tuy vẫn bảo tồn tính chất độc lập của nó. Chính phủ luôn luôn nhắc là không có ý đồ chỉ huy nghệ thuật. Khi Quỹ quốc gia cho nghệ thuật (National Endowment for the Art) được thành lập (1965); vẫn có một ủy ban chuyên viên độc lập, có nhiệm vụ phát hiện, khuyến khích tài năng đồng thời phổ biến tác phẩm.

Nhờ tiến bộ kỹ thuật, văn hóa nghệ thuật ở Mỹ được phổ biến rộng rãi trong đại chúng: Vô tuyến, sách vở, các tạp chí, bảo tàng, đều phát triển ồ ạt, đề cập mọi lĩnh vực của cuộc sống như: âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, thể thao, du lịch, ăn uống, y tế, giáo dục… thậm chí cả các mẫu hàng.

Nhiều người bạn châu Âu của tôi cho là trong nền văn hóa Mỹ, chỉ có ba lĩnh vực độc đáo, mang tính chất Mỹ rõ rệt và do đó có đóng góp thực sự vào nền văn hóa thế giới. Đó là văn học, điện ảnh và âm nhạc. Tôi cho là còn cả kiến trúc Mỹ nữa.

Điện ảnh Mỹ ra đời ngay từ cuối thế kỷ XIX và từ đó nhanh chóng trở thành một trong những nền điện ảnh hàng đầu thế giới cả về số lượng phim và chất lượng nghệ thuật. Đôi khi người ta còn gọi điện ảnh Mỹ là Hollywood (gọi theo địa danh Hollywood, nơi tập trung các hãng phim và trường quay lớn nhất của Mỹ). Sự hình thành và phát triển của Hollywood gắn liền với những nhà kinh doanh và điện ảnh gốc Do Thái.

Chính họ là những người nhận ra mối lợi to lớn từ điện ảnh và đi tiên phong trong việc thành lập các hãng phim lớn đầu tiên của Hollywood và xây dựng các rạp chuyên dụng để chiếu phim. Ngay từ đầu, Hollywood đã thể hiện tính quốc tế hóa rất cao và thu hút nhiều tài năng điện ảnh nước ngoài. Đây chính là một trong các điểm mạnh nhất của Hollywood khi tính quốc tế cao đã tạo cho các bộ phim nhiều phong cách nghệ thuật và diễn xuất đa dạng cũng như dễ dàng thu hút được khán giả ở nhiều khu vực trên thế giới.

Âm nhạc Mỹ: Mỹ là nơi hun đúc những nền âm nhạc lai giống do sự gặp gỡ của những nền âm nhạc các dân tộc châu Âu nhập cư mang nặng màu sắc tôn giáo (Thanh giáo), ca múa dân gian và nhạc cổ điển và những truyền thống âm nhạc da đen (thêm một ít vốn liếng âm nhạc da đỏ đã dần bị mai một); ngay cả các trào lưu bác học từ châu Âu sang cũng thường bị tác động lớn của các hình thức nhạc dân gian da đen và Âu trên đất Mỹ.

Những yếu tố trên tạo nên tính cách độc lập của nhạc Mỹ với hai khuynh hướng đối lập: Trà trộn các nền âm nhạc của các dân tộc và chủng tộc khác nhau, đồng thời khẳng định bản sắc Mỹ; cố bắt rễ sâu vào truyền thống nhưng đồng thời lại tìm ra cái mới thoát ly truyền thống. Những truyền thống cổ điển châu Âu luôn luôn mâu thuẫn với sức sống mãnh liệt của các phong tục và ngôn ngữ địa phương trên đất Mỹ; do đó nhiều nhà âm nhạc Mỹ có tài, có học vẫn cứ bám lấy truyền thống địa phương.

Kiến trúc Mỹ: Nói đến kiến trúc Mỹ, nhiều người chỉ nghĩ đến cao ốc, “nhà chọc trời”. Thực ra, kiến trúc Mỹ cũng có một lịch sử 400 năm, khá độc đáo và được đặc trưng bởi ba yếu tố: Tính đa dân tộc và đa địa phương; đầu óc thực tiễn và đầy sáng kiến của các kiến trúc sư; và vẫn có phần hâm mộ những phong cách lịch sử và nhất là chủ nghĩa cổ điển châu Âu (đi qua các địa phương vẫn thấy dấu vết các nền kiến trúc dân tộc giữ nguyên gốc hay thay đổi theo môi trường Mỹ: Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh, Bắc Âu, Pháp, Nhật Bản...)

Giới trẻ Việt tìm về nghệ thuật chèo

Giới trẻ Việt tìm về nghệ thuật chèo

Ngày càng có nhiều bạn trẻ quan tâm đến nghệ thuật chèo, trong đó có những sinh viên giàu nhiệt huyết của Trường Đại học ...

Chiêm ngưỡng nghệ thuật độc đáo của tranh khảm Italy

Chiêm ngưỡng nghệ thuật độc đáo của tranh khảm Italy

Hà Nội sẽ là thành phố đầu tiên ở châu Á tổ chức triển lãm đa phương tiện dành riêng cho tranh khảm của Italy.

Nghệ thuật sơn mài dưới góc nhìn của người trẻ

Nghệ thuật sơn mài dưới góc nhìn của người trẻ

Tranh sơn mài là loại hình nghệ thuật truyền thống có sức hấp dẫn bền bỉ trong hội họa Việt Nam và cần được bảo ...

Hai tháng Hè ý nghĩa cùng nghệ thuật hát bội

Hai tháng Hè ý nghĩa cùng nghệ thuật hát bội

Công chúng, đặc biệt là giới trẻ sẽ có một mùa Hè ý nghĩa hơn khi được tìm hiểu và thực hành hát bội – ...

Vận động sáng tác văn học nghệ thuật về nghề báo

Vận động sáng tác văn học nghệ thuật về nghề báo

Các tác phẩm dự thi nêu bật những nét đặc trưng, đặc thù riêng của nghề báo, người làm báo so với các ngành khác; ...

Đọc thêm

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn viếng, ghi sổ tang tưởng niệm cựu Quốc vương Qatar Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn viếng, ghi sổ tang tưởng niệm cựu Quốc vương Qatar Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn tới Đại sứ quán Nhà nước Qatar tại Hà Nội viếng, ghi sổ tang tưởng niệm cựu Quốc vương Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani.
Việt Nam có thể giải bài toán kép tăng trưởng và giảm phát thải nhờ đòn bẩy này

Việt Nam có thể giải bài toán kép tăng trưởng và giảm phát thải nhờ đòn bẩy này

Nâng hiệu quả sử dụng năng lượng thêm 10% có thể giúp GDP Việt Nam tăng khoảng 1%, đồng thời giảm phát thải và cải thiện thu nhập hộ gia ...
Trung Quốc: Xuất khẩu khởi sắc, nhưng không đủ sức 'gánh' tăng trưởng kinh tế

Trung Quốc: Xuất khẩu khởi sắc, nhưng không đủ sức 'gánh' tăng trưởng kinh tế

Nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với nhiều thách thức, khiến tốc độ tăng trưởng trong quý II/2026 thấp hơn dự báo.
Israel-Lebanon tái khởi động hòa đàm, cánh cửa rút quân ở miền Nam Lebanon hé mở?

Israel-Lebanon tái khởi động hòa đàm, cánh cửa rút quân ở miền Nam Lebanon hé mở?

Israel và Lebanon nối lại đàm phán tại Rome nhằm triển khai thỏa thuận do Mỹ bảo trợ, với trọng tâm là lộ trình rút quân khỏi miền Nam Lebanon.
Di sản ủng hộ Ukraine sẽ về đâu sau khi Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham qua đời?

Di sản ủng hộ Ukraine sẽ về đâu sau khi Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham qua đời?

Sự ra đi của Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham đặt ra câu hỏi về tương lai của sự ủng hộ mà Mỹ dành cho Ukraine.
Hà Nội đẩy mạnh chiến dịch chuyển đổi số trong 100 ngày

Hà Nội đẩy mạnh chiến dịch chuyển đổi số trong 100 ngày

Hà Nội khởi động chiến dịch 100 ngày nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong chuyển đổi số, với mục tiêu cải thiện cơ sở dữ liệu và dịch vụ công ...
Concert - điểm hẹn hấp dẫn của văn hóa Hà Nội

Concert - điểm hẹn hấp dẫn của văn hóa Hà Nội

Hà Nội đang chứng kiến một không gian văn hóa mới, nơi âm nhạc trở thành động lực thúc đẩy du lịch, kinh tế sáng tạo và quảng bá hình ảnh Thủ đô.
Quảng Ninh chuyển hoá 'kho báu' di sản, văn hoá thành nguồn lực phát triển du lịch bền vững

Quảng Ninh chuyển hoá 'kho báu' di sản, văn hoá thành nguồn lực phát triển du lịch bền vững

Quảng Ninh đang đẩy mạnh khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên để tạo động lực phát triển du lịch bền vững.
Giá heo hơi hôm nay 13/7: Miền Bắc và Trung - Tây Nguyên khởi sắc, cả nước dao động trong khoảng 61.000 - 67.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 13/7: Miền Bắc và Trung - Tây Nguyên khởi sắc, cả nước dao động trong khoảng 61.000 - 67.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 13/7, miền Bắc và miền Trung - Tây Nguyên khởi sắc với nhiều tín hiệu phục hồi, miền Nam chưa ghi nhận biến động mới.
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam chia sẻ mất mát trong vụ tai nạn tại Phú Quốc, tăng cường các giải pháp bảo đảm an toàn cho khách du lịch

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam chia sẻ mất mát trong vụ tai nạn tại Phú Quốc, tăng cường các giải pháp bảo đảm an toàn cho khách du lịch

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam chia buồn sâu sắc tới gia đình các nạn nhân, gửi lời thăm hỏi tới những người bị thương và mong các nạn nhân sớm bình phục.
Mùa du lịch biển sôi động: Trang bị kỹ năng để tránh rủi ro trên tàu, canô

Mùa du lịch biển sôi động: Trang bị kỹ năng để tránh rủi ro trên tàu, canô

Mùa du lịch biển vào cao điểm, chuyên gia khuyến cáo du khách cần trang bị kỹ năng an toàn khi đi tàu, canô để phòng ngừa sự cố.
Việt Nam-Trung Quốc nối lại đường bay thẳng Nha Trang-Côn Minh

Việt Nam-Trung Quốc nối lại đường bay thẳng Nha Trang-Côn Minh

Đường bay chở khách giữa thành phố Côn Minh (Trung Quốc) và thành phố Nha Trang (Việt Nam) đã chính thức được khôi phục.
An Giang chuẩn bị đón đoàn ICOMOS thẩm định hồ sơ Di sản thế giới Óc Eo - Ba Thê

An Giang chuẩn bị đón đoàn ICOMOS thẩm định hồ sơ Di sản thế giới Óc Eo - Ba Thê

Đoàn chuyên gia Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế đến khảo sát, thẩm định hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê trình UNESCO ghi danh ...
Khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển sản phẩm tàu du lịch Huế - Phong Nha

Khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển sản phẩm tàu du lịch Huế - Phong Nha

Quảng Trị đang phối hợp với Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển sản phẩm tàu du lịch Huế - Phong Nha.
Ra mắt Câu lạc bộ Di sản Văn hóa tiếng Việt

Ra mắt Câu lạc bộ Di sản Văn hóa tiếng Việt

Quỹ Hỗ trợ Bảo tồn Di sản Văn hóa Việt Nam vừa công bố quyết định thành lập Câu lạc bộ Di sản Văn hóa tiếng Việt.
Summer Camp Re:Craft 2026: Kết nối sinh viên với di sản làng nghề Hà Nội

Summer Camp Re:Craft 2026: Kết nối sinh viên với di sản làng nghề Hà Nội

Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Xưởng Thiết kế mùa Hè "Summer Camp Re:Craft 2026 – Làng nghề tái sinh" đã chính thức khởi động.
Lộ diện đô thị Byzantine gần như nguyên vẹn giữa sa mạc Ai Cập

Lộ diện đô thị Byzantine gần như nguyên vẹn giữa sa mạc Ai Cập

Các nhà khảo cổ phát hiện đô thị Byzantine gần như nguyên vẹn tại Ai Cập, hé lộ nhiều dấu tích quý giá về đời sống cách đây 1.600 năm.
Đà Nẵng tăng nguồn lực bảo tồn và phát huy nghệ thuật Bài Chòi

Đà Nẵng tăng nguồn lực bảo tồn và phát huy nghệ thuật Bài Chòi

HĐND TP. Đà Nẵng vừa thông qua nghị quyết hỗ trợ bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật Bài Chòi giai đoạn 2026-2030.
Phiên bản di động