Ngày 10/10/1954 là mốc son vĩ đại trên chặng đường phát triển của Thủ đô Hà Nội. Theo ông, đâu là giá trị lịch sử cốt lõi của sự kiện này?
Sự kiện ngày 10/10/1954 có ý nghĩa to lớn, khẳng định thắng lợi vĩ đại của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Thắng lợi này không còn mang ý nghĩa của riêng Thủ đô nữa mà là của cả đất nước.
 |
| PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng. (Ảnh: Hà Anh) |
Điều đặc biệt, Hà Nội đã trở thành niềm tin của nhân dân cả nước. Đồng bào tin rằng, Thủ đô được giải phóng, miền Bắc mạnh lên thì sự nghiệp giải phóng, thống nhất non sông về một mối sẽ sớm thành hiện thực.
Có thể nói, đó là niềm cổ vũ động viên về chính trị, tinh thần vô cùng to lớn và mạnh mẽ đối với sự nghiệp cách mạng chung, tạo ra khí thế mới, vận hội mới cho đất nước.
Từ những nghiên cứu lịch sử và trải nghiệm cá nhân, ông đánh giá đâu là những giai đoạn đáng nhớ nhất của Thủ đô sau ngày Giải phóng?
Sau ngày Hà Nội được giải phóng, Đảng bộ, chính quyền Thủ đô bắt tay vào sự nghiệp xây dựng, phát triển theo con đường chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu ra. Lúc này, toàn dân Hà Nội phấn khởi, hăng hái xây dựng kiến thiết Thủ đô.
Đầu tiên, thời kỳ năm 1954-1965 là chặng khôi phục lại kinh tế của Hà Nội. Cuối năm 1954, Thủ đô chỉ có một vài công trình, nhà máy như Nhà máy Điện Biên Phủ, Nhà máy Đèn Bờ hồ, Nhà máy xe Lửa Gia Lâm. Nhưng đến năm 1957-1958 đã hiện diện những cơ sở công nghiệp lớn: Nhà máy Cơ khí Hà Nội, Nhà máy Dệt 8/3, hình thành khu công nghiệp Thượng Đình gồm: Nhà máy Cao su Sao vàng, Nhà máy Xà phòng, Nhà máy Rạng Đông… Vì thế, gam màu nổi bật nhất trong bức tranh của Hà Nội giai đoạn này chính là những cơ sở công nghiệp lớn được hình thành.
Khi bước vào thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965), Hà Nội đã khẳng định vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, giáo dục rất rõ. Người dân Hà Nội tự túc được 90% hàng tiêu dùng, cung cấp cho toàn miền Bắc, hoạt động giáo dục, văn hóa sôi nổi. Các trường Đại học nở rộ như Đại học Tổng hợp, Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học Dược, Đại học Kinh tế Quốc Dân, Đại học Sư phạm, Đại học Nông Lâm, Đại học Kiến Trúc.
Đặc biệt, lúc đó, Bác Hồ rất chú trọng, quan tâm đến công tác đào tạo, giáo dục cho con em cán bộ tập kết ra Bắc nên đã mở thêm 28 cơ sở giáo dục phổ thông đến đại học.
Có thể nói, thời kỳ này, giáo dục là một điểm nhấn quan trọng của Thủ đô. Tôi vẫn nhớ, ngày Chủ nhật, đường phố Hà Nội, sinh viên đông hơn người dân thường. Hà Nội lúc đó là thành phố của sinh viên.
Trong ký ức của tôi, xe điện là đặc trưng của Hà Nội những năm sau giải phóng. Sáng sáng, các tuyến xe điện từ Bờ Hồ nhộn nhịp tỏa đi đến Chợ Mơ, Bưởi, Hà Đông, từ Hàng Than vào nhà thương Cống Vọng (Bệnh viện Bạch Mai bây giờ) tạo nên một không khí làm việc, học tập náo nức, khẩn trương, vô cùng sôi nổi.
Tiếp đến, giai đoạn từ 1965-1975, người Hà Nội làm nhiệm vừa đánh giặc, vừa phát triển kinh tế, đúng nghĩa câu “tay cày, tay súng”. Hà Nội khi đó một lần nữa chứng tỏ vai trò đầu tàu của mình.
Đầu năm 1972, theo tiếng gọi của miền Nam ruột thịt, tất cả sinh viên các trường đại học ở Hà Nội đã xếp bút nghiên lên đường ra mặt trận, vào Nam chiến đấu. Những gương mặt thanh niên Hà Nội bấy giờ như Đặng Thùy Trâm, Vũ Xuân Thiều,... đã trở thành tiêu biểu của tầng lớp sinh viên, trí thức Hà Nội với khát vọng độc lập, tự do, sẵn sàng hy sinh hạnh phúc của riêng để cống hiến cho sự nghiệp cách mạng chung.
Năm 1972, đế quốc Mỹ đánh bom phá hoại miền Bắc mà Hà Nội là trọng điểm hủy diệt. Nhưng cuối cùng, với khát vọng được sống trong hòa bình, Hà Nội đã làm nên trận “Điện Biên Phủ trên không” lừng lẫy khắp năm châu, địa cầu như chúng ta thấy.
Còn nhớ, sáng 19/12/1972, khi ấy tôi đang là giảng viên của Học viện An ninh. Mỹ đánh vào Đài Tiếng nói Việt Nam và ngừng phát sóng mất 9 phút. Nhưng chỉ ngay sau đó vài phút, giọng phát thanh viên quen thuộc lại vang lên: “Đây là tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội,...”.
Cả nước sung sướng, vỡ òa. Chúng tôi ôm nhau, nhảy múa, nước mắt tuôn trong niềm hạnh phúc. Hà Nội vẫn lạc quan, vẫn vững vàng trong khói lửa và nhân dân Hà Nội còn tươi vui, hát ca khi giọng ca sĩ Như Hoa cất lên trên Đài Tiếng nói Việt Nam ngay sau tiếng bom: “Em xinh là xinh như cây lúa...”. Điều này cho thấy, nhân dân Hà Nội luôn giữ vững niềm tin, tinh thần lạc quan và niềm khát khao hòa bình đến cháy bỏng.
Hà Nội sau ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975) đến nay ngày càng đổi thay nhiều. Ông có suy nghĩ gì về diện mạo mới này của Thủ đô?
Có thể thấy, sau thời điểm này, Hà Nội cùng cả nước tiếp tục công cuộc tái thiết, góp phần xây dựng đất nước “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như Bác Hồ từng mong ước. Đảng ta đã khởi xướng công cuộc đổi mới vào năm 1986, trong bối cảnh ấy, Đảng bộ và chính quyền Thủ đô đã rất kiên cường, vững vàng chèo lái, đưa Hà Nội trở thành đầu tàu về kinh tế, chính trị, văn hóa.
 |
| Tuyến phố đi bộ tại Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội về đêm. (Ảnh: Hà Anh) |
Đáng chú ý, năm 1999, Hà Nội được UNESCO công nhận là “Thành phố vì hòa bình”.
Năm 2000, Hà Nội nhận danh hiệu “Thủ đô anh hùng”. Bước ra từ khói lửa, chiến tranh với bao đau thương, Hà Nội giờ trở thành 1 trong 17 thành phố lớn nhất thế giới. Danh hiệu đó đã phản ánh đúng tiến trình lịch sử của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Đây là niềm tự hào đối với mỗi người dân Việt Nam.
Những bước tiến dài, vượt bậc và kỳ diệu đó là thành quả của bao thế hệ quân và dân Hà Nội, thế hệ sau tiếp bước thế hệ trước, bền bỉ lao động, kiên cường đấu tranh với khát vọng được sống trong hòa bình.
Điều này minh chứng cho đường lối đúng đắn của Đảng, Bác Hồ, sự đồng lòng góp sức của toàn dân và sự lãnh đạo vững vàng của Đảng bộ, chính quyền thành phố, đã huy động được mọi nguồn lực của cả nước với phương châm: “Hà Nội vì cả nước, cả nước vì Hà Nội”.
Xin trân trọng cảm ơn PGS!
| Trưng bày nhiều tư liệu quý của Chủ tịch Hồ Chí Minh với Thủ đô Hà Nội Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội vừa phối hợp cùng Ban Quản lý Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tổ chức ... |
| Hình ảnh gợi nhớ về Hà Nội sau ngày giải phóng Thủ đô 1954 Mít tinh ở Nhà hát Lớn Hà Nội, bộ đội hành quân, người dân hăng say lao động sản xuất và học tập là những ... |
| Ngày 10/10 là ngày gì? Các sự kiện diễn ra vào ngày 10 tháng 10 Ngày 10/10 là ngày Giải phóng Thủ đô, ngày Chuyển đổi số quốc gia, ngày truyền thống Luật sư Việt Nam, ngày Tết Trùng Thập... |
| Tuần phim Italy tại Hà Nội và điểm nhấn nghệ thuật thứ 7 với công chúng Hà Thành Ngày 3/10, tại Hà Nội, Đại sứ quán Italy tại Việt Nam phối hợp với Liên hoan phim châu Á tại Rome và Bộ Văn ... |
| Định vị công nghiệp văn hóa Việt Nam Có thể tìm ra lời giải cho vấn đề trên từ Hội thảo khoa học “Đánh giá năm năm thực hiện Chiến lược phát triển ... |
