CẠNH TRANH CHIẾN LƯỢC MỸ-TRUNG QUỐC

Phân tách Mỹ-Trung Quốc: Một hành tinh, hai thế giới

NGUYÊN VY
TGVN. Mỹ-Trung Quốc phân tách, xung khắc và cạnh tranh chiến lược khốc liệt là thực tế hiện nay. Học giả nhận diện và lý giải hiện tượng này ra sao? Hãy xem một phân tích của Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa đăng trên Tạp chí Beijing Review.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

TIN LIÊN QUAN
Tổng thống Trump: 'Tách rời' là một từ hay, Mỹ sẽ chấm dứt sự phụ thuộc vào Trung Quốc
Tại sao 'phân tách văn hóa' với Trung Quốc sẽ có hại cho Mỹ?
nhin-tu-trung-quoc-mot-hanh-tinh-hai-the-gioi-1
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Hội nghị Thượng định G20 tổ chức tại Osaka vào tháng 6/2019. (Nguồn:CNBC/TTXVN)

Khởi đầu của khác biệt

Hai mươi năm trước, ở Bắc Kinh hầu như hàng tuần đều có hội thảo về toàn cầu hóa nói về viễn cảnh thế giới sẽ xích lại gần và các rào cản thương mại, đầu tư sẽ được giảm thiểu. Các quan chức Trung Quốc đăng đàn thảo luận với lãnh đạo doanh nghiệp nước ngoài về tương lai Trung Quốc như một bộ phận của cộng đồng toàn cầu và nhất là cộng đồng thế giới sẽ góp phần vào tương lai và tăng trưởng của Trung Quốc ra sao. Họ nói về một tương lai tốt đẹp hơn trong một thế giới kết nối hơn và một hành tinh bao trùm hơn.

Có lẽ ít ai mường tượng rằng 20 năm sau thế giới tranh luận về phân tách Mỹ-Trung Quốc. Các cuộc thảo luận 20 năm trước có lẽ đã không định nghĩa rõ được toàn cầu hóa thực sự nghĩa là gì hoặc toàn cầu hóa sẽ được định hình như thế nào trong quá trình diễn tiến. Thế giới hẳn có thể đã không có một tầm nhìn giống nhau trong tư duy và đây chính là điểm khởi đầu cho những khác biệt.

Quan niệm giản đơn khi đó cho rằng hội nhập tài chính toàn cầu và các thị trường vốn cùng với truyền thông số sẽ làm hạ thấp các hàng rào và đem lại sự hiểu biết hơn, thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng không giới hạn.

Ít ai nhận ra rằng, hai thập kỷ sau, thế giới trở nên địa phương hóa hơn bao giờ hết và hoàn toàn không dễ để dự đoán được rằng Internet đã trở thành công cụ của những quyền lực ngầm ở Mỹ đánh cắp các thông tin cá nhân để thao túng các thuật toán và các cuộc bầu cử chính trị, thổi bùng ngọn gió của giận dữ, thù hận và phân biệt sắc tộc theo cách trước đây không thể tưởng tượng đến.

Một điều khác cũng không kém phần khó dự đoán là khối lượng nợ khổng lồ tích tụ thông qua hoạt động mua vào nợ chính phủ chưa từng có tiền lệ, bơm quá mức thanh khoản để tạo sự mở rộng thị trường vốn giả tạo bằng việc đầu tư vào các nền tảng truyền thông xã hội giúp thúc đẩy kiểu nhà nước chuyên chế và điều này chỉ có thể thực hiện được nhờ sự ngự trị tối cao của một đồng tiền.

Thế giới đi về đâu?

Tất cả bắt đầu vào năm 1999 khi Tổng thống Mỹ Bill Clinton hủy bỏ Đạo luật Glass-Steagall áp dụng sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, không cho phép các ngân hàng đánh cược bằng các khoản tiền gửi của người dân, từ đó tránh để lặp lại cuộc Đại Khủng hoảng năm 1929 và cuộc chiến tranh thế giới sau đó. Kết quả là, thập niên 90 của thế kỷ 20 và một thập niên sau đó đã diễn tiến giống như “Những năm hai mươi gào thét” (1920) của thế kỷ trước.

Những định giá lợi nhuận và thiệt hại bỗng nhiên trở nên không có ý nghĩa gì, tất cả chỉ là về thị phần và mọi công ty đều muốn thị phần lớn hơn công ty khác để làm tăng giá cổ phiếu vì thị trường vốn có quyền quyết định tất cả, không phải hoạt động kinh doanh thực tế. Thế giới đã phạm sai lầm tương tự với cuộc khủng hoảng tài chính 2008.

Bên cạnh đó, các chính sách nới lỏng định lượng lại tiếp tục tạo ra sự phát triển bùng nổ của thị trường tài chính giả tạo khác, đẩy phần lớn các hộ gia đình Mỹ vào tình cảnh nô lệ nợ mới. Chính sách này bắt đầu từ thời cựu Tổng thống George W. Bush, được duy trì dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama và bùng nổ ở thời Tổng thống Donald Trump.

nhin-tu-trung-quoc-mot-hanh-tinh-hai-the-gioi
"Mọi công ty đều muốn thị phần lớn hơn công ty khác để làm tăng giá cổ phiếu". (Nguồn:asiaglobalonline)

Chính thời gian này thực sự đã làm cuộc “hôn nhân” giữa các công ty công nghệ lớn và lĩnh vực tài chính trở nên bền chặt. Sự bùng nổ của các cổ phiếu công nghệ được tài trợ thông qua chính sách nới lỏng định lượng đòi hỏi phải có thêm nhiều khán giả truyền thông xã hội và các cú click chuột để đảm bảo giá trị của công ty và trò chơi đã được triển khai để thu hút người dân. Điều này phát huy tác dụng cho Facebook và Twitter, nhưng doanh nhân Trung Quốc lại có ý tưởng của riêng họ.

Hơn nữa, nếu khán giả truyền thông xã hội là thước đo của giá trị doanh nghiệp thì tại sao Trung Quốc phải để mất đi 1,4 tỷ khách hàng cho Facebook và Twitter khi mà bản thân Trung Quốc có thể tạo ra các lựa chọn thay thế bao gồm các nền tảng truyền thông xã hội như Weibo và WeChat và tạo một sân chơi bình đẳng hơn.

Phân tách khó tránh khỏi

Đây chính là điểm khởi nguồn của các xung đột. Chiến tranh thương mại không phải về đậu tương, mà là về khán giả truyền thông xã hội, các cú click chuột, tài chính và tỷ phần nợ không bền vững chỉ cần một biến động nhẹ có thể làm hệ thống hậu Bretton-Woods sụp đổ.

Cuộc “hôn nhân” quỷ quyệt giữa tài chính, độc quyền công nghệ, tổ hợp công nghiệp - quân sự và quyền lực ngầm đã tạo ra một hệ thống quản trị mới mà sự ổn định của nó chỉ có thể được bảo đảm thông qua việc tạo ra những căng thẳng xã hội. Thương mại và dịch vụ rơi tự do và mọi thứ hoạt động xung quanh một nguyên tắc - giữ cho thị trường vốn luôn được bơm căng thông qua các khoản tiền đầu tư được hỗ trợ bởi nợ và rót vào các công ty công nghệ độc quyền tham gia tạo dựng sự thù hận, tư duy tăng cường kiểm soát, xúc cảm và những lá phiếu.

Tuy nhiên, khó có thể kiểm soát được tư tưởng và lá phiếu của những người lựa chọn các sản phẩm công nghệ khác. Đó là lý do Tổng thống Trump, ông Mark Zuckerberg và các quyền lực ngầm không thích TikTok và Tencent của Trung Quốc.

Đối với Trung Quốc, phân tách với Mỹ không phải là một lựa chọn, mà bị đẩy vào tình thế không được lựa chọn. Với tất cả các nỗ lực đã thực hiện cho đến nay để đưa đến thế giới liên kết, hội nhập thì phân tách là thứ không hề dễ chịu.

Không có lý do gì một môi trường thương mại toàn cầu hội nhập phải bị phân tách. Bản chất của sự phân tách này tương đồng với một giai đoạn khác trong thế kỷ trước, đưa nhân loại vào một cuộc chiến tranh lạnh khác với rủi ro hiểm họa biến thành chiến tranh nóng.

Như thế, nhân loại như đang sống trong một thế giới phân đôi. Trong tương lai sẽ có hai thế giới. Một thế giới vận hành với các chính sách đa phương, đa văn hóa và thực tế. Một thế giới vận hành với nguyên lý đơn phương, “độc canh” và ý thức hệ.

Đó là hình dung về một thế giới phân đôi. Tương lai được dự đoán là gì? Đó là nỗi buồn của Chiến tranh Lạnh. Một hành tinh. Hai thế giới.

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

TGVN. Đại dịch Covid-19 tác động thế nào đến cạnh tranh chiến lược vốn đã gay gắt giữa Mỹ - Trung Quốc? Giới chuyên gia, ...

Thương chiến Mỹ - Trung và cạnh tranh nước lớn

Thương chiến Mỹ - Trung và cạnh tranh nước lớn

TGVN. Nếu như sự trỗi dậy của Trung Quốc lâu nay được xem như diễn biến quan trọng nhất trong thời kỳ hậu Chiến tranh ...

Chuyên gia: Thương chiến Mỹ - Trung sẽ dịu bớt, song tranh cãi vẫn tiếp diễn

Chuyên gia: Thương chiến Mỹ - Trung sẽ dịu bớt, song tranh cãi vẫn tiếp diễn

TGVN. Cựu Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lâu Kế Vĩ (Lou Jiwei) ngày 9/11 nhận định, thương chiến Mỹ - Trung có thể dịu bớt ...

(theo Beijing Review)

Đọc thêm

Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Sự ra đời của 'Lá chắn châu Mỹ' có thể coi là bước đi đầu tiên nhằm hiện thực hóa tham vọng của Washington giữ vai trò và vị thế ...
Tình hình Trung Đông: Hội đồng Bảo an yêu cầu Iran ngừng tấn công các nước Vùng Vịnh, bác bỏ dự thảo nghị quyết của Nga

Tình hình Trung Đông: Hội đồng Bảo an yêu cầu Iran ngừng tấn công các nước Vùng Vịnh, bác bỏ dự thảo nghị quyết của Nga

Hội đồng Bảo an LHQ đã thông qua một nghị quyết yêu cầu Iran chấm dứt ngay lập tức các cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia Vùng Vịnh.
Lạm phát Mỹ tháng 2 có thể tăng do giá xăng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông

Lạm phát Mỹ tháng 2 có thể tăng do giá xăng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông

Giá tiêu dùng tại Mỹ được dự báo tăng trong tháng 2/2026 khi giá xăng đi lên trước nguy cơ leo thang xung đột tại Trung Đông.
Mỹ vừa thực hiện động thái mạnh tay này đối với 16 đối tác kinh tế

Mỹ vừa thực hiện động thái mạnh tay này đối với 16 đối tác kinh tế

Ngày 11/3, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức khởi xướng các cuộc điều tra thương mại mới nhằm vào hàng chục quốc gia đối tác.
Giá nông sản hôm nay 12/3/2026: Giá cà phê 'lao dốc', hồ tiêu khởi sắc';Kịch bản tác động xung đột Trung Đông đến xuất khẩu nông, lâm, thủy sản?

Giá nông sản hôm nay 12/3/2026: Giá cà phê 'lao dốc', hồ tiêu khởi sắc';Kịch bản tác động xung đột Trung Đông đến xuất khẩu nông, lâm, thủy sản?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 12/3/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế ...
Bầu cử Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Dự báo thời tiết khu vực Hà Nội và cả nước ngày 15/3

Bầu cử Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Dự báo thời tiết khu vực Hà Nội và cả nước ngày 15/3

Dự báo thời tiết Hà Nội vào ngày bầu cử Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 ngày Chủ nhật (15/3).
Tình hình Trung Đông: Hội đồng Bảo an yêu cầu Iran ngừng tấn công các nước Vùng Vịnh, bác bỏ dự thảo nghị quyết của Nga

Tình hình Trung Đông: Hội đồng Bảo an yêu cầu Iran ngừng tấn công các nước Vùng Vịnh, bác bỏ dự thảo nghị quyết của Nga

Hội đồng Bảo an LHQ đã thông qua một nghị quyết yêu cầu Iran chấm dứt ngay lập tức các cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia Vùng Vịnh.
Mỹ vừa thực hiện động thái mạnh tay này đối với 16 đối tác kinh tế

Mỹ vừa thực hiện động thái mạnh tay này đối với 16 đối tác kinh tế

Ngày 11/3, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức khởi xướng các cuộc điều tra thương mại mới nhằm vào hàng chục quốc gia đối tác.
CNBC: Ngành bán dẫn toàn cầu đối mặt với thách thức kép từ căng thẳng tại Trung Đông

CNBC: Ngành bán dẫn toàn cầu đối mặt với thách thức kép từ căng thẳng tại Trung Đông

Nếu căng thẳng Trung Đông kéo dài, ngành chip đối mặt với hai sức ép: gián đoạn nguồn cung vật liệu quan trọng và nhu cầu suy yếu do chi phí năng lượng cao.
Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un cùng con gái thăm nhà máy sản xuất súng, kêu gọi mở rộng năng lực sản xuất với tầm nhìn dài hạn

Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un cùng con gái thăm nhà máy sản xuất súng, kêu gọi mở rộng năng lực sản xuất với tầm nhìn dài hạn

Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un đã tới thăm một nhà máy sản xuất vũ khí cùng con gái Kim Ju Ae và cả hai đã thử bắn súng ngắn.
Các nền kinh tế Đông Nam Á bất ngờ chịu ảnh hưởng từ căng thẳng tại Trung Đông

Các nền kinh tế Đông Nam Á bất ngờ chịu ảnh hưởng từ căng thẳng tại Trung Đông

Một số ngành nghề của các nền kinh tế khu vực Đông Nam Á, trong đó có Thái Lan, Philippines và Indonesia, đang chịu ảnh hưởng từ căng thẳng tại Trung Đông.
Liên hợp quốc cảnh báo khủng hoảng viện trợ nhân đạo toàn cầu trong bối cảnh chiến sự Trung Đông lan rộng

Liên hợp quốc cảnh báo khủng hoảng viện trợ nhân đạo toàn cầu trong bối cảnh chiến sự Trung Đông lan rộng

Liên hợp quốc cảnh báo, cuộc xung đột ở Trung Đông đang gây sức ép lớn lên các hoạt động nhân đạo trên toàn thế giới, làm gián đoạn chuỗi cung ứng.
Phép thử với Nepal trước bước ngoặt mới

Phép thử với Nepal trước bước ngoặt mới

Kết quả tổng tuyển cử tại Nepal và tiến trình hình thành chính phủ sau đó có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định chính trị của đất nước này thời gian tới.
Phản ứng của Tây Ban Nha về xung đột Mỹ-Iran: Tiếng nói dũng cảm giữa lòng châu Âu

Phản ứng của Tây Ban Nha về xung đột Mỹ-Iran: Tiếng nói dũng cảm giữa lòng châu Âu

Tây Ban Nha có phản ứng trái chiều với nhiều nhà lãnh đạo châu Âu về xung đột Mỹ-Iran.
Vòng xoáy 'chảo lửa' Trung Đông

Vòng xoáy 'chảo lửa' Trung Đông

Diễn biến và động thái của các bên từ khi Mỹ bất ngờ tấn công Iran ngày 28/2 đến nay đã lý giải một số vấn đề quan trọng.
Điểm nóng Trung Đông: Tính toán chiến lược của Mỹ và 'sức bền' của Iran

Điểm nóng Trung Đông: Tính toán chiến lược của Mỹ và 'sức bền' của Iran

Vấn đề hạt nhân Iran và các bất đồng giữa Iran, Mỹ và Israel chỉ có thể giải quyết bằng thương lượng hoà bình.
Afghanistan-Pakistan trong trạng thái leo thang mới

Afghanistan-Pakistan trong trạng thái leo thang mới

Quan hệ Afghanistan-Pakistan bước vào vòng xoáy leo thang mới, đánh dấu chuyển biến từ các vụ đụng độ biên giới cường độ thấp sang đối đầu quân sự trực tiếp.
Đại hội lần thứ IX của Đảng Lao động Triều Tiên: Để vững tay chèo

Đại hội lần thứ IX của Đảng Lao động Triều Tiên: Để vững tay chèo

Đại hội lần thứ IX của Đảng Lao động Triều Tiên (ngày 19-25/2) khép lại với một số kết quả đáng chú ý.
Mỹ sử dụng một vũ khí lâu đời trong xung đột với Iran, không lạc hậu và cực kỳ hiệu quả

Mỹ sử dụng một vũ khí lâu đời trong xung đột với Iran, không lạc hậu và cực kỳ hiệu quả

Mới đây, Mỹ sử dụng ngư lôi trong xung đột với Iran, vũ khí cổ điển nhưng vẫn hiệu quả.
Cuộc đua năng lượng sạch của các 'ông lớn' châu Á

Cuộc đua năng lượng sạch của các 'ông lớn' châu Á

Châu Á chiếm hơn một nửa mức tiêu thụ năng lượng toàn cầu và cũng là nơi cuộc đua năng lượng sạch diễn ra quyết liệt nhất.
Chiến tranh trên 'gương mặt người đàn bà'

Chiến tranh trên 'gương mặt người đàn bà'

Khi đặt bút viết chủ đề phụ nữ và chiến tranh vào ngày của phái đẹp, trong đầu người viết thoáng xuất hiện người đàn bàn đẹp Trung Đông.
Xung đột Trung Đông 2026: Mục tiêu chiến lược, nguyên nhân và tác động

Xung đột Trung Đông 2026: Mục tiêu chiến lược, nguyên nhân và tác động

Xung đột ở Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2, nhanh chóng trở thành một trong những điểm nóng đáng chú ý nhất hiện nay.
Tổng thống Trump hé lộ thông tin chính thức cho vị trí 'ghế nóng' tân Chủ tịch Fed

Tổng thống Trump hé lộ thông tin chính thức cho vị trí 'ghế nóng' tân Chủ tịch Fed

Tổng thống Donald Trump đã chính thức đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).
Đồng chí Phạm Văn Đồng - Tấm gương lớn trọn đời tận hiến cho Tổ quốc và nhân dân

Đồng chí Phạm Văn Đồng - Tấm gương lớn trọn đời tận hiến cho Tổ quốc và nhân dân

Hành trình hoạt động cách mạng của Thủ tướng Phạm Văn Đồng là sự nhất quán đến kỳ lạ giữa lời nói và việc làm, giữa lý tưởng và hành động.
Phiên bản di động