Sự tích ông Công ông Táo gắn liền huyền tích 'hai ông một bà'

Vạn Xuân
Sự tích Táo quân là một tín ngưỡng cổ truyền của người Việt cúng ông Công ông Táo vào 23 tháng Chạp hằng năm. Các ngài là những vị thần cai quản việc trong gia đình.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Sự tích ông Công ông Táo gắn liền huyền tích 'hai ông một bà'

Sự tích Táo quân hay sự tích ông Công ông Táo là câu chuyện cảm động về tình nghĩa vợ chồng và có nguồn gốc từ ba vị thần là Thổ Địa, Thổ Công và Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc thời xưa nhưng được dân gian Việt hóa trở thành huyền tích "hai ông một bà" - vị thần Nhà, vị thần Đất, vị thần Bếp núc. Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo quân hoặc ông Táo.

Sự tích ông Táo

Chuyện kể lại rằng:

Ngày xưa có hai vợ chồng nghèo lấy nhau đã lâu nhưng không có con. Trọng Cao có vợ là Thị Nhi, cả hai ăn ở với nhau mà lâu có con nên sinh ra buồn phiền, hay cãi nhau.

Một hôm, Trọng Cao tức giận đã ra tay đánh vợ. Thị Nhi buồn bực bỏ nhà ra đi sau đó gặp và phải lòng Phạm Lang. Cả hai nên duyên vợ chồng. Khi Trọng Cao nguôi giận vợ, anh chàng lại nghĩ mình là người có lỗi nên đi tìm vợ. Khi đi tìm vì tiền bạc mang theo tiêu hết nên Trọng Cao đành phải đi ăn xin.

Khi Trọng Cao ăn xin ghé tới nhà Thị Nhi, cả hai nhận ra nhau. Thị Nhi đã rước Trọng Cao vào nhà rồi ngồi kể chuyện và Thị Nhi tỏ lòng ân hận vì đã trót lấy Phạm Lang làm chồng.

Phạm Lang trở về nhà, sợ chồng bắt gặp Trọng Cao thì khó giải thích nên Thị Nhi bảo Trọng Cao ẩn trong đống rơm ngoài vườn. Đúng lúc đó, Phạm Lang về nhà liền ra đốt đống rơm lấy tro bón ruộng.

Lúc này, Trọng Cao vì sợ không dám chui ra nên bị chết thiêu. Thị Nhi trong nhà chạy ra thấy Trọng Cao đã chết bởi sự sắp đặt của chính mình nên đã nhào vào đống rơm để chết theo.

Gặp phải tình cảnh bất ngờ này, Phạm Lang không biết tính sao, liền nhảy vào đống rơm đang cháy để chết theo vợ.

Cả ba linh hồn của các vị này được đưa lên Thượng Đế. Thượng Đế thấy cả ba đều là người có nghĩa, có tình nên sắc phong làm Táo quân, gọi chung là Định Phúc Táo quân, nhưng mỗi người lại trông giữ một việc:

Trọng Cao làm Thổ Địa, phụ trách trông coi việc nhà cửa được phong danh hiệu: Thổ Địa Long Mạch Tôn Thần

Phạm Lang làm Thổ Công, sẽ trông coi việc bếp với danh hiệu là Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân

Thị Nhi làm Thổ Kỳ, phụ trách trông coi việc chợ búa. được phong danh hiệu là Ngũ Phương Ngũ Thổ Phúc Đức Chánh Thần.

Từ đó, cả ba vị thần Táo được coi là ba vị thần định đoạt phước đức cho gia đình, phước đức này sẽ do việc làm đúng đạo lý của gia chủ và những người trong nhà. Bài vị thờ vua Bếp thường sẽ được ghi vắn tắt là "Định Phúc Táo quân" nghĩa là thần định mọi hạnh phúc.

Đó là lý do vì sao mỗi năm, cứ đến Tết ông Công ông Táo vào 23 tháng Chạp, ba vị thần Táo sẽ lên trời báo cáo Ngọc Hoàng Thượng đế về những điều tai mắt ở trần gian, về những việc làm tốt xấu của các thành viên trong gia đình trong một năm một cách trung thực, khách quan nhất.

Sự tích ông Công ông Táo gắn liền huyền tích 'hai ông một bà'
Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp. (Nguồn: Internet)

Ý nghĩa ngày ông Công ông Táo

Theo quan niệm của người Việt, không chỉ cai quản việc trong gia đình, các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, Táo quân lại cưỡi cá chép hóa rồng lên Thiên đình báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong một năm để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người. Đến đêm Giao thừa, Táo quân mới trở lại trần gian để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa gia đình.

Ngày ông Công ông Táo đã đi vào tiềm thức người Việt. Vào ngày này, người dân làm mâm cơm để bày tỏ lòng biết ơn với các vị thần. Đồng thời, đây cũng là dịp để người người, nhà nhà trở về sum họp, quây quần sau một năm làm ăn vất vả.

Trong mâm cúng, người Việt thường chuẩn bị thêm cá chép - khoảng 2 hoặc 3 con thả trong chậu nước, cúng cùng các đồ lễ khác. Sau khi cúng xong, người dân sẽ đem phóng sinh ở sông, ao, hồ... với ý nghĩa đưa ông Táo về trời. Bên cạnh đó, tục lệ phóng sinh cũng thể hiện sự nhân ái, từ bi của người Việt.

Sự tích ông Công ông Táo gắn liền huyền tích 'hai ông một bà'
Thả cá chép ngày cúng ông Công ông Táo. (Nguồn: Báo Giao thông)

Lễ cúng ông Công ông Táo

Theo chuyên gia phong thủy, lễ vật cúng ông Công ông Táo bao gồm:

Một chiếc áo và 1 đôi hia bằng giấy

Mũ ông Công có ba chiếc, trong đó hai mũ được dành cho các ông Táo (có hai cánh chuồn) và mũ dành cho Táo bà (không có cánh chuồn).

Ba con cá chép sống để các ông và bà Táo có phương tiện để về chầu trời.

Mâm cúng không thể thiếu: đĩa muối, đĩa gạo, ba chén rượu, quả bưởi, quả cau, lá trầu, năm lạng thịt vai luộc, một bát canh mọc, giấy tiền, vàng mã, đĩa xào thập cẩm, giò, xôi gấc, chè kho. Tùy thuộc vào điều kiện của mỗi gia đình mà mâm cỗ cúng ông Công ông Táo khác nhau.

Tại miền Bắc, người ta còn cúng một con cá chép còn sống thả trong chậu nước, ngụ “cá hoá long” nghĩa là cá sẽ biến thành rồng đưa ông Táo về trời. Con cá chép này sẽ được “phóng sinh” ra ao hồ, sông sau khi đã cúng xong.

Lưu ý: Thông tin bài viết chỉ mang tính tham khảo và giải trí

Hoa hậu Jennifer Phạm trẻ, đẹp, lạ khi làm mẫu trang phục, dạo phố Đông Hà Nội

Hoa hậu Jennifer Phạm trẻ, đẹp, lạ khi làm mẫu trang phục, dạo phố Đông Hà Nội

Hoa hậu Jennifer Phạm khoe dáng thon khi diện loạt đồ thanh lịch, gợi cảm chừng mực của nhà thiết kế Helene Hoài.

MC-Á hậu Thụy Vân chọn sắc hồng, đỏ trong chương trình Gặp gỡ diễn viên truyền hình

MC-Á hậu Thụy Vân chọn sắc hồng, đỏ trong chương trình Gặp gỡ diễn viên truyền hình

Á hậu Thụy Vân chọn ba trang phục gồm áo dài, váy dạ hội điệu đà khi làm MC cho chương trình Gặp gỡ diễn ...

Dung nhan trẻ đẹp của NSND Lan Hương và NSƯT Chiều Xuân trong trang phục truyền thống đi lễ chùa

Dung nhan trẻ đẹp của NSND Lan Hương và NSƯT Chiều Xuân trong trang phục truyền thống đi lễ chùa

NSND Lan Hương, NSƯT Chiều Xuân đẹp nền nã khi diện những thiết kế đặc biệt dành cho việc lễ chùa, cúng bái.

Nhã Phương xinh hơn với gu thời trang sang trọng

Nhã Phương xinh hơn với gu thời trang sang trọng

Nhờ tăng 5 kg, diễn viên Nhã Phương tích cực mặc váy gợi cảm chừng mực và được khen quyến rũ hơn trước.

Hoa hậu Lương Thùy Linh, Đỗ Thị Hà duyên dáng, đằm thắm với áo dài cách điệu ngày Tết

Hoa hậu Lương Thùy Linh, Đỗ Thị Hà duyên dáng, đằm thắm với áo dài cách điệu ngày Tết

Hai Hoa hậu Lương Thuỳ Linh và Đỗ Thị Hà cùng khoe nhan sắc mong manh, gợi cảm khi diện các thiết kế áo dài ...

Vạn Xuân

Đọc thêm

Bắn pháo hoa mừng thành công của Đại hội XIV của Đảng

Bắn pháo hoa mừng thành công của Đại hội XIV của Đảng

Vào 20h tối 23/1, diễn ra chương trình nghệ thuật đặc biệt 'Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng' mừng thành công của Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
Tiểu sử Tổng Bí thư Tô Lâm

Tiểu sử Tổng Bí thư Tô Lâm

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất tuyệt đối bầu đồng chí Tô Lâm tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương ...
Vấn đề Biển Đông: Philippines khẳng định lập trường COC cần ràng buộc pháp lý theo UNCLOS

Vấn đề Biển Đông: Philippines khẳng định lập trường COC cần ràng buộc pháp lý theo UNCLOS

Ngoại trưởng Maria Theresa Lazaro tái khẳng định lập trường của Manila rằng Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) cần có tính ràng buộc ...
Hội thảo Giới thiệu Nghị định thư Istanbul: Bước đi thiết thực của Việt Nam trong thực hiện Công ước Chống tra tấn

Hội thảo Giới thiệu Nghị định thư Istanbul: Bước đi thiết thực của Việt Nam trong thực hiện Công ước Chống tra tấn

Ngày 23/1, tại tỉnh Gia Lai đã diễn ra Hội thảo quốc tế giới thiệu Nghị định thư Istanbul, bước đi thiết thực trong thực hiện Công ước Chống tra ...
200 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV

200 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV

200 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV gồm 180 Ủy viên chính thức và 20 Ủy viên dự khuyết, 113 ủy viên tái cử và 87 ủy ...
Pháp tuyên bố kiểm tra, bắt giữ một tàu chở dầu nghi của Nga, Moscow cảnh báo hành động leo thang căng thẳng

Pháp tuyên bố kiểm tra, bắt giữ một tàu chở dầu nghi của Nga, Moscow cảnh báo hành động leo thang căng thẳng

Hải quân Pháp đã kiểm tra và chuyển hướng một tàu chở dầu ngoài khơi Địa Trung Hải, do nghi ngờ con tàu này thuộc 'hạm đội bóng tối' của ...
Gen Z kiến tạo tương lai trong thế giới đầy biến động

Gen Z kiến tạo tương lai trong thế giới đầy biến động

Trong bối cảnh thế giới biến động, Gen Z cần trang bị kỹ năng và phẩm chất để thích ứng và hội nhập thành công.
Vinh danh trường học và nhà giáo sáng tạo, truyền cảm hứng tiêu biểu năm 2025

Vinh danh trường học và nhà giáo sáng tạo, truyền cảm hứng tiêu biểu năm 2025

4 nhà giáo và 2 đơn vị giáo dục đã được vinh danh VCEP EduVision Awards - Trường học và nhà giáo sáng tạo, truyền cảm hứng tiêu biểu năm 2025.
Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh công bố phương thức tuyển sinh 2026

Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh công bố phương thức tuyển sinh 2026

Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh sẽ tuyển sinh chủ yếu bằng cách kết hợp nhiều đầu điểm thay vì xét riêng như trước, điểm môn Toán được nhân đôi.
Đào tạo ngoại ngữ không chỉ là dạy ngôn ngữ, mà là mở cánh cửa hội nhập

Đào tạo ngoại ngữ không chỉ là dạy ngôn ngữ, mà là mở cánh cửa hội nhập

Trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, ngoại ngữ đang trở thành năng lực nền tảng của nguồn nhân lực Việt Nam. Làm thế nào để đào tạo ngoại ngữ gắn với giá trị thực ...
Tọa đàm hướng nghiệp - Sinh viên trước ngưỡng cửa tự lập

Tọa đàm hướng nghiệp - Sinh viên trước ngưỡng cửa tự lập

Là chủ đề của chương trình Toạ đàm hướng nghiệp 'Trường học hay Trường đời' số 9 được tổ chức vào ngày 19/1 tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương.
10 tỉnh, thành dẫn đầu cả nước về số giải học sinh giỏi quốc gia

10 tỉnh, thành dẫn đầu cả nước về số giải học sinh giỏi quốc gia

Sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh, Ninh Bình... là những địa phương dẫn đầu về số lượng giải ở kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026.
Ngành y tế sẵn sàng phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Ngành y tế sẵn sàng phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Để bảo đảm công tác y tế phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngành y tế bố trí nhân lực, trang thiết bị, đáp ứng kịp thời.
Uống matcha chiều muộn ảnh hưởng đến giấc ngủ sâu về đêm và cách phục hồi

Uống matcha chiều muộn ảnh hưởng đến giấc ngủ sâu về đêm và cách phục hồi

Matcha có thể dịu nhẹ hơn cà phê, nhưng khi uống muộn vẫn làm giảm hiệu quả giấc ngủ, khó thư giãn và có thể chứa các chất kích thích khác.
Thói quen vận động giúp giảm nguy cơ tử vong

Thói quen vận động giúp giảm nguy cơ tử vong

Thêm một chuyến đi bộ nhanh kéo dài 5 phút mỗi ngày để cải thiện lối sống ít vận động cũng đủ giúp giảm 10% nguy cơ tử vong nói chung.
Tổng Bí thư Tô Lâm: Chăm sóc sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị trung tâm, xuyên suốt

Tổng Bí thư Tô Lâm: Chăm sóc sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị trung tâm, xuyên suốt

Ngày 17/1, Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y ...
Cần gì thực phẩm chức năng khi đã có 6 loại thức ăn giàu sắt bổ máu này

Cần gì thực phẩm chức năng khi đã có 6 loại thức ăn giàu sắt bổ máu này

Bạn có thể bổ sung sắt thông qua tiết lợn, cải bó xôi, hạt bí… thay cho thực phẩm chức năng có nguy cơ để lại tác dụng phụ.
Bộ Y tế huy động hơn 300 cán bộ y tế phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

Bộ Y tế huy động hơn 300 cán bộ y tế phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn chủ trì cuộc họp với các thành viên Hội đồng chuyên môn về việc sẵn sàng phục vụ Đại hội Đảng lần thứ XIV.
Phiên bản di động