Tên lửa tầm trung quay trở lại?

Tùng Lâm
Bi kịch tên lửa tầm ngắn và tầm trung của Liên Xô đã trở thành một phần của thảm họa địa chính trị chính của thế kỷ 20, sự sụp đổ của Liên Xô. Nhà lãnh đạo Mikhail Gorbachev, người được coi là tác giả chính của các sự kiện, đã thực sự giải giáp các loại vũ khí chiếm ưu thế của Liên Xô vào tháng 3/1987. Ông đề nghị cùng Mỹ phá hủy tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình mặt đất theo sáng kiến ​​của Liên Xô.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Tên lửa Oka của Nga
Tên lửa Oka của Nga. (Nguồn: topwar.ru)

“Sự hào phóng”

Trên giấy tờ, mọi thứ đều rất tuyệt: các tên lửa có tầm bắn từ 500 đến 1000 km (tầm ngắn) và từ 1000 đến 5500 km (tầm trung) đều bị cắt giảm. Phải nói rằng, tên lửa đạn đạo là mối nguy hiểm lớn nhất. Thời gian tiếp cận của những tên lửa như vậy không phải tính bằng hàng chục phút như tên lửa liên lục địa mà chỉ là vài phút. Thực tế đã chứng minh, sự “an toàn” của tên lửa Iskanders ở Ukraine hiện nay cho thấy các hệ thống phòng không hiện đại chưa thể khắc chế được loại tên lửa đạn đạo này.

Quyết định cắt giảm số lượng tên lửa hành trình phóng từ mặt đất tầm xa được đưa ra cuối những năm 80 của thế kỷ trước. Việc cắt giảm vũ khí hủy diệt hàng loạt sẽ không thành vấn đề nếu hai bên cùng thực hiện. Tuy nhiên, trong trường hợp của Hiệp ước Washington (Hiệp ước về loại bỏ tên lửa tầm trung và tầm ngắn INF), các sự kiện diễn ra không có lợi cho Liên Xô. Điện Kremlin đã ra lệnh tiêu hủy 1.846 tên lửa, còn Nhà Trắng chỉ là 846.

Trường hợp một quốc gia tự nguyện đề nghị xóa bỏ ưu thế quân sự của mình so với đối thủ là trường hợp độc nhất trong lịch sử thế giới. Ông Gorbachev không chỉ đem số lượng tên lửa đi xử lý nhiều gấp đôi so với người Mỹ mà còn làm điều đó với sự “hào phóng”: Liên Xô đã tiêu hủy các sản phẩm này hoàn toàn, còn Hoa Kỳ chỉ đốt cháy động cơ tên lửa. Khi cần, tất cả các tên lửa của Mỹ như Pershing và Tomahawk bị xử lý đều có thể được phục hồi. Người Mỹ không vứt bỏ đầu đạn hạt nhân W85 trên tên lửa Pershing-2 mà sử dụng chúng cho những quả bom rơi tự do.

Tên lửa Iskander của Nga
Tên lửa Iskanders của Nga. (Nguồn: topwar.ru)

Như vậy, tỷ lệ đầu đạn bị cắt giảm là 4:1, không có lợi cho Liên Xô. Điều này là do RSD-10 Pioneer của Liên Xô mang đầu đạn tách biệt với ba đầu đạn hạt nhân, còn các tên lửa của Mỹ mang đầu đạn hạt nhân không phải cắt giảm như vậy.

Thỏa thuận về việc loại bỏ các tên lửa tầm trung và tầm ngắn được ký kết đáng lẽ không chỉ với Mỹ mà còn với toàn bộ khối NATO, nhưng sự việc không phải như vậy. Trong khi Tổng thống Mỹ Reagan và nhà lãnh đạo Liên Xô Gorbachev bắt tay kìm nhau, thì các cường quốc hạt nhân khác như Anh và Pháp có thể dễ dàng cho phép mình trang bị các tên lửa bị cấm.

Sự lùi bước về chính sách đối ngoại to lớn của Liên Xô vẫn chưa dừng lại ở đó. Các chính trị gia phương Tây đã thuyết phục nhà lãnh đạo Gorbachev loại bỏ tên lửa chiến thuật Oka. Tên lửa mới ra lò này vào năm 1987 và không có loại tương tự trên thế giới đã khiến Washington vô cùng lo lắng. Do tầm bắn tối đa 450 km nên loại tên lửa này không nằm trong danh mục đưa vào Hiệp ước Washington, nhưng đối với Tổng bí thư Gorbachev và Ngoại trưởng Shevardnadze, điều này không thành vấn đề.

Nhà ngoại giao Liên Xô Kornienko đã nói về vấn đề này như sau: “Chuyện thế này, trước sự ngạc nhiên thú vị của người Mỹ, tên lửa Oka của chúng ta cháy và bay theo mùi thuốc lá”.

Xa và Gần

Mặc dù người ta có thể gọi các tác giả của quyết định trên đây là thiển cận, nhưng như vậy là hơi quá. Bởi vì người Nga đã nghĩ đến việc tạo ra một tên lửa Lance-2 hiện đại hóa với tầm bay 450–470 km, trong khi loại tên lửa này ở Mỹ chỉ mới thiết kế trên giấy. Những nhà lãnh đạo Liên Xô cho rằng họ sẽ từ bỏ tên lửa Oka của mình và người Mỹ sẽ không đưa loại tên lửa tương tự của họ vào sản xuất hàng loạt. Tuy nhiên, tên lửa của người Nga đã được sản xuất với số lượng hàng trăm chiếc nhưng với tốn phí hơn nhiều. Nhưng đó là chuyện sau này.

Hãy tưởng tượng rằng vào năm 1987, nếu như ông Gorbachev không ký Hiệp ước Washington và không phá hủy các hệ thống tên lửa rất quan trọng đối với quốc phòng vào năm 1991, thì chuyện gì sẽ xảy ra:

Thứ nhất, không cần thiết phải “tái sáng chế” Iskander. Dựa trên tên lửa Oka đã có, một loại tên lửa thậm chí còn tiên tiến hơn sẽ xuất hiện. Theo các tài liệu lưu trữ, ngoài việc loại những tên lửa đã hoàn thiện, các nhà lãnh đạo Liên Xô còn hủy bỏ tất cả tài liệu về chúng.

Tên lửa Persing -1
Tên lửa Persing -1. (Nguồn: topwar.ru)

Iskander, rõ ràng là một tên lửa tốt, nhưng nó gần như được phát triển lại từ đầu, đòi hỏi chi phí đáng kể.

Thứ hai, quân đội Nga hiện không có tên lửa tầm ngắn và tầm trung phóng từ mặt đất. Cần phải sử dụng tên lửa hành trình từ tàu sân bay và tàu hải quân (Loại tên lửa hải quân Calibre hoạt động ở khoảng cách 5.500 km), điều này làm giảm đáng kể mức độ ẩn náu.

Tất nhiên, sự an nguy của những hệ thống vận chuyển tên lửa như vậy cũng rất cao, điều này đã được xác nhận nhiều lần trong cuộc xung đột. Khoảng cách giữa miền đông và miền tây Ukraine hơn 1.000 km nên không thể bắn tên lửa đạn đạo từ mặt đất vào một cơ sở quân sự ở vùng Lviv. Còn máy bay cất cánh với tên lửa Kinzhal hoặc X-32, thì kẻ thù lại có thời gian để ẩn náu.

Kết quả là, những hành động theo chủ nghĩa hòa bình của ông Gorbachev đã dẫn đến việc Nga không những không có vũ khí hạt nhân tầm ngắn và tầm trung mà còn không có cả những phương tiện chiến đấu tương đối rẻ tiền trong các cuộc xung đột như ở Ukraine hiện nay.

Vì vậy, việc đưa những tên lửa như Pioneers (loại tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn hạt nhân, được Liên Xô triển khai từ năm 1976 đến năm 1988) trở lại kho vũ khí của Quân đội Nga là điều cấp thiết. Ngoài ra, cần tăng tầm bắn của tên lửa đạn đạo Iskander thêm vài trăm km nữa.

Hệ thống tên lửa tầm trung  Pioneer
Hệ thống tên lửa tầm trung Pioneer. (Nguồn: topwar.ru)

Điều này hoàn toàn có thể thực hiện bởi ngày 1/2/2019 Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút khỏi Hiệp ước Washington, và phía Nga cũng tuyên bố rút lui vào ngay ngày hôm sau (2/2/2019). Tổng thống Mỹ cáo buộc Nga vi phạm Hiệp ước, trong khi đó Nga đổ lỗi cho NATO đã thiết lập hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis với các bệ phóng Mk41 có thể phóng tên lửa Tomahawk từ hạm đội hải quân thuộc lãnh thổ Romania và Ba Lan.

Sẽ mất bao lâu để tạo ra tên lửa tầm trung và tầm ngắn mới của Nga? Nếu các cơ sở khoa học hàng đầu Nga tham gia vào thì sẽ mất rất ít thời gian. Các nhà phát triển có thể sửa đổi “Yars” cho phù hợp với nhu cầu của các nhà khoa học tên lửa và điều chỉnh nó cho phạm vi từ 1000 đến 6000 km, còn những phương tiện vận chuyển tên lửa mặt đất này thì không thiếu.

Sự xuất hiện của tên lửa đạn đạo thuộc lớp này sẽ giúp nó có thể tiếp cận các căn cứ xa xôi nhất của NATO ở châu Âu. Và phương án tấn công tầm xa của Iskander từ Kolomna (thành phố thuộc vùng Moscow) sẽ củng cố thành công ở cự ly gần. Có lẽ khi đó các “đối tác” sẽ chú ý hơn đến “lằn ranh đỏ” của người Nga.

Hàn Quốc xác định Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo tầm trung, Nhật Bản lập đội đặc trách điều tra, Mỹ kêu gọi kiềm chế

Hàn Quốc xác định Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo tầm trung, Nhật Bản lập đội đặc trách điều tra, Mỹ kêu gọi kiềm chế

Ngày 30/1, Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ đều có những phản ứng sau vụ phóng một vật thể bay của Triều Tiên trước đó ...

Nhật Bản nêu điều kiện về việc triển khai tên lửa tầm trung của Mỹ

Nhật Bản nêu điều kiện về việc triển khai tên lửa tầm trung của Mỹ

Tờ Sankei Shimbun dẫn một nguồn thạo tin ngày 4/2 cho hay chính phủ Nhật Bản sẵn sàng xem xét việc triển khai tên lửa ...

Mỹ tăng cường triển khai tên lửa đất liền tầm trung ở châu Á-Thái Bình Dương

Mỹ tăng cường triển khai tên lửa đất liền tầm trung ở châu Á-Thái Bình Dương

Quân đội Mỹ có kế hoạch triển khai tên lửa tầm trung mới ở châu Á-Thái Bình Dương để bảo đảm an ninh khu vực.

Mỹ có ý định đưa tên lửa tầm trung tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Mỹ có ý định đưa tên lửa tầm trung tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Tướng Mỹ Charles Flynn thông báo, nước này có ý định triển khai hệ thống phóng tên lửa tầm trung ở khu vực Ấn Độ ...

Căng thẳng với phương Tây chưa thể hạ nhiệt, Tổng thống Putin để ngỏ khả năng triển khai vũ khí hạt nhân gần NATO

Căng thẳng với phương Tây chưa thể hạ nhiệt, Tổng thống Putin để ngỏ khả năng triển khai vũ khí hạt nhân gần NATO

Tổng thống Vladimir Putin mới đây cam kết Nga sẽ sản xuất các tên lửa tầm trung mới có khả năng mang đầu đạn hạt ...

(theo topwar.ru)

Đọc thêm

Việc eo biển Hormuz đóng cửa sẽ tác động đến thế giới như thế nào?

Việc eo biển Hormuz đóng cửa sẽ tác động đến thế giới như thế nào?

Bất kỳ sự gián đoạn hoặc đóng cửa nào tại eo biển Hormuz cũng sẽ gây ra những cú sốc lan rộng khắp các thị trường năng lượng.
Tủ sách Thanh niên: Những trang sách chắp cánh khát vọng tuổi trẻ

Tủ sách Thanh niên: Những trang sách chắp cánh khát vọng tuổi trẻ

Nhà xuất bản Kim Đồng ra mắt Tủ sách Thanh niên, giới thiệu tới bạn đọc trẻ một hệ thống ấn phẩm giàu giá trị tư tưởng và cảm hứng ...
Thông cáo báo chí ngày làm việc thứ nhất Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV

Thông cáo báo chí ngày làm việc thứ nhất Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV

Sáng 23/3, Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV khai mạc tại Thủ đô Hà Nội.
Việt Nam và Liên bang Nga thúc đẩy hợp tác các dự án LNG trọng điểm

Việt Nam và Liên bang Nga thúc đẩy hợp tác các dự án LNG trọng điểm

Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đến thăm, làm việc với Tập đoàn Novatek.
Không giới hạn tập 31: Lợi mất liên lạc với Linh, cô đã mắc bẫy kẻ gian?

Không giới hạn tập 31: Lợi mất liên lạc với Linh, cô đã mắc bẫy kẻ gian?

Không giới hạn tập 31, Lợi không chỉ không liên lạc được với Linh mà ngay cả Phúc cũng mất liên lạc với vợ.
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng: Tiếp tục khẳng định sự gắn bó, đồng hành và hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Lào

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng: Tiếp tục khẳng định sự gắn bó, đồng hành và hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Lào

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng tham dự lễ khai mạc Chương trình Lãnh đạo cao cấp dành cho cán bộ lãnh đạo trung ương và địa phương Lào ...
Ngoại trưởng Nga: 'Ấn Độ xứng đáng nhận được sự tôn trọng sâu sắc nhất'

Ngoại trưởng Nga: 'Ấn Độ xứng đáng nhận được sự tôn trọng sâu sắc nhất'

Nga coi việc phát triển quan hệ với Ấn Độ là một trong những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của mình.
Vòng bầu cử địa phương thứ 2 của Pháp: Phe cánh tả thắng lớn

Vòng bầu cử địa phương thứ 2 của Pháp: Phe cánh tả thắng lớn

Vòng hai cuộc bầu cử địa phương tại Pháp đã khép lại với chiến thắng của các ứng cử viên cánh tả tại nhiều thành phố lớn.
IEA để ngỏ việc 'bơm' thêm dầu, nhận định về mức độ khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông

IEA để ngỏ việc 'bơm' thêm dầu, nhận định về mức độ khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu do xung đột Trung Đông lớn tương đương tổng hai cú sốc dầu mỏ những năm 1970 và tác động từ xung đột Nga-Ukraine.
Ảnh ấn tượng: Nhật Bản tin tưởng vai trò của Mỹ trong một vấn đề, Ngoại trưởng các nước Arab cảnh báo Iran, loạt quan chức tình báo tham gia điều trần

Ảnh ấn tượng: Nhật Bản tin tưởng vai trò của Mỹ trong một vấn đề, Ngoại trưởng các nước Arab cảnh báo Iran, loạt quan chức tình báo tham gia điều trần

Tổng thống Mỹ hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản; Israel phong tỏa đền Al-Aqsa lần đầu tiên kể từ 1967; Afghanistan rung chuyển sau vụ không kích từ Pakistan...
Bộ trưởng Tài chính Mỹ: Washington có 'đủ nguồn lực' cho cuộc xung đột với Iran

Bộ trưởng Tài chính Mỹ: Washington có 'đủ nguồn lực' cho cuộc xung đột với Iran

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, chính phủ nước này hiện có “đủ tiền” để tài trợ cho cuộc xung đột với Iran.
Tổng thống Zelensky: Ukraine và Mỹ kết thúc đàm phán, có thể tiến tới đợt trao đổi tù binh mới

Tổng thống Zelensky: Ukraine và Mỹ kết thúc đàm phán, có thể tiến tới đợt trao đổi tù binh mới

Ukraine và Mỹ đã kết thúc ngày đàm phán thứ hai tại bang Florida nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 4 năm với Nga.
Vết nứt hai bờ Đại Tây Dương

Vết nứt hai bờ Đại Tây Dương

Quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, thường được gọi là quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã dần đổi khác với những “vết nứt” ngày càng sâu sắc.
Nhận diện những 'gai góc' trong quan hệ Mỹ-Trung

Nhận diện những 'gai góc' trong quan hệ Mỹ-Trung

Chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc đang trở thành tâm điểm chú ý theo dõi của chính trị toàn cầu.
Hội nghị thượng đỉnh EU: Đương đầu khủng hoảng kép

Hội nghị thượng đỉnh EU: Đương đầu khủng hoảng kép

Hội nghị thượng đỉnh EU tới sẽ tập trung vào xung đột Nga - Ukraine và giảm thiểu tác động của tình hình Trung Đông tới giá năng lượng tại châu Âu.
Kỳ họp Quốc hội Thái Lan: Khởi đầu thuận lợi

Kỳ họp Quốc hội Thái Lan: Khởi đầu thuận lợi

Quốc hội khóa mới của Thái Lan đã nhanh chóng bước vào giai đoạn vận hành thực chất, với trọng tâm là kiện toàn bộ máy lãnh đạo.
Quan hệ Mỹ-Iran: Từ đồng minh đến đối đầu và bước ngoặt nguy hiểm năm 2026

Quan hệ Mỹ-Iran: Từ đồng minh đến đối đầu và bước ngoặt nguy hiểm năm 2026

Quan hệ giữa Mỹ và Iran đã trải qua hành trình đầy biến động từ đối tác chiến lược trong Chiến tranh Lạnh đến đối đầu căng thẳng kéo dài.
Cuộc bầu cử cấp bang ở Đức: Phép thử đối với Thủ tướng Friedrich Merz

Cuộc bầu cử cấp bang ở Đức: Phép thử đối với Thủ tướng Friedrich Merz

Các cuộc bầu cử nghị viện bang là phép thử chính trị đối với chính phủ liên bang Đức do Thủ tướng Friedrich Merz lãnh đạo.
Việc eo biển Hormuz đóng cửa sẽ tác động đến thế giới như thế nào?

Việc eo biển Hormuz đóng cửa sẽ tác động đến thế giới như thế nào?

Bất kỳ sự gián đoạn hoặc đóng cửa nào tại eo biển Hormuz cũng sẽ gây ra những cú sốc lan rộng khắp các thị trường năng lượng.
Dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải giao dịch bằng NDT - ‘nước cờ cao tay’ của Iran có đủ sức khiến đồng USD nao núng?

Dầu mỏ qua eo biển Hormuz phải giao dịch bằng NDT - ‘nước cờ cao tay’ của Iran có đủ sức khiến đồng USD nao núng?

Liệu đề xuất để dầu mỏ qua eo biển Hormuz đổi lấy NDT của Iran có phải là một tính toán chiến lược nhằm đẩy nhanh quá trình phi USD trên toàn cầu?
Mỹ đang tụt hậu trong cuộc chạy đua vũ trang siêu thanh - Tên lửa mới đáng sợ của Trung Quốc là bằng chứng

Mỹ đang tụt hậu trong cuộc chạy đua vũ trang siêu thanh - Tên lửa mới đáng sợ của Trung Quốc là bằng chứng

Theo tác giả bài báo đăng trên tờ Popular Mechanics, còn quá sớm để tuyên bố liệu Mỹ đã thắng hay thua trong cuộc đua vũ khí siêu thanh. Xét cho cùng, cuộc đua chỉ ...
Dự đoán các kịch bản của Mỹ ở Iran

Dự đoán các kịch bản của Mỹ ở Iran

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan đối với xung đột ở Iran.
Thấy gì từ nỗ lực tự chủ trong lĩnh vực đất hiếm của Nhật Bản?

Thấy gì từ nỗ lực tự chủ trong lĩnh vực đất hiếm của Nhật Bản?

Nhật Bản đang phải đối mặt với rủi ro chiến lược từ sự phụ thuộc vào các khoáng sản thiết yếu cho ngành điện tử, ô tô và sản xuất công nghiệp.
Quan hệ Trung-Nhật: Để giao lưu nhân dân góp phần định hình chính sách đối ngoại

Quan hệ Trung-Nhật: Để giao lưu nhân dân góp phần định hình chính sách đối ngoại

Học giả Shigeto Sonoda, Giáo sư tại Viện Nghiên cứu cao cấp về châu Á thuộc Đại học Tokyo đăng bài phân tích về quan hệ Nhật-Trung trên East Asia Forum.
Phiên bản di động