 |
| Các nhà lãnh đạo của các thành viên nhóm Bộ tứ tại Tokyo, Nhật Bản, ngày 24/5. (Nguồn: CNN) |
Ngày 24/5, lãnh đạo hàng đầu các nước Mỹ, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ đã tập trung tại thủ đô Tokyo (Nhật Bản) để tham dự Hội nghị thượng đỉnh nhóm Bộ tứ (Quad).
Mặc dù nhóm Bộ tứ được định hình là khuôn khổ đa phương gồm các nước chia sẻ các giá trị cơ bản cùng hướng tới một trật tự quốc tế tự do và rộng mở dựa trên pháp quyền, nhưng mỗi bên cũng ấp ủ những tính toán của riêng mình.
Mỹ: Nâng tầm một liên minh
Mỹ là nước khởi xướng và đóng vai trò dẫn dắt nhóm Bộ tứ, luôn coi trọng hợp tác với các nước đồng minh và đối tác có chung quan điểm giá trị đối lập với Trung Quốc.
Do đó, sau khi nhậm chức, Tổng thống Joe Biden đã chủ động nâng tầm của nhóm Bộ tứ với việc tổ chức Hội nghị thượng đỉnh vào tháng 3/2021 dưới hình thức trực tuyến. Sau đó 3 tháng, tại Hội nghị thượng đỉnh trực tiếp lần đầu tiên, lãnh đạo các nước đã thống nhất sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh hằng năm.
Mỹ có quan hệ đồng minh với Nhật Bản và Australia, trong khi Ấn Độ tuy không phải là đồng minh nhưng lại được định vị là đối tác quan trọng trong việc cân bằng với Trung Quốc.
Mục tiêu của Mỹ là tập hợp một liên minh đủ "sức nặng" để đối phó với sự vươn lên mạnh mẽ của Trung Quốc.
Nhật Bản: Quan tâm chủ đạo tới FOIP
Trong bối cảnh Nga vẫn tiếp tục chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, đây là thời điểm phù hợp để Nhật Bản nhấn mạnh giá trị của hợp tác tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, vốn đang phải đối diện với một cục diện mới.
Điều đó đồng nghĩa với việc chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP), được chính quyền của Thủ tướng Kishida Fumio coi là trụ cột căn bản của chính sách ngoại giao, sẽ được nhấn mạnh tại hội nghị lần này.
Ngoài ra, trước những thách thức từ Trung Quốc, Nhật Bản sẽ nhấn mạnh đến việc duy trì một trật tự quốc tế dựa trên pháp quyền, thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa FOIP.
Một vấn đề quan trọng khác liên quan đến an ninh của Nhật Bản là mong muốn các bên xác nhận tăng cường hợp tác để đối phó với các chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, nhất là khi Bình Nhưỡng liên tiếp phóng các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa thời gian gần đây.
Về vấn đề Ukraine, Nhật Bản sẽ nhấn mạnh khoản hỗ trợ trị giá 300 triệu USD và khẳng định sẽ tăng cường hợp tác với cộng đồng quốc tế, mà then chốt là Nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7), trong vấn đề này.
Australia: Sự coi trọng có căn nguyên
Australia luôn thể hiện sự coi trọng hợp tác với các thành viên nhóm Bộ tứ vì mục tiêu đối phó với Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ của Canberra với nền kinh tế thứ 2 thế giới đang ở mức thấp nhất trong lịch sử.
Bắc Kinh đã áp đặt loạt biện pháp hạn chế nhập khẩu hàng hóa từ Australia.
Đáng chú ý, trong tháng 4 năm nay, Trung Quốc đã ký thỏa thuận an ninh với quần đảo Solomon - quốc đảo Nam Thái Bình Dương chỉ cách Australia 2.000 km về phía Đông Bắc.
Rõ ràng, sự mở rộng ảnh hưởng của Bắc Kinh tại khu vực Thái Bình Dương là động lực để Canberra tăng cường hợp tác với Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ không chỉ về kinh tế mà còn về quân sự.
Ấn Độ: Cùng mối lo chung
Ấn Độ là thành viên duy nhất trong nhóm Bộ tứ có chung đường biên giới trên bộ với Trung Quốc, chiều dài khoảng 3.500 km. Đây là yếu tố có thể xếp ngang hàng với 3 thành viên còn lại về mục tiêu kiềm chế Bắc Kinh.
Bất chấp mối quan hệ kinh tế khá mật thiết, vấn đề tranh chấp lãnh thổ cũng như việc Trung Quốc không ngừng gia tăng ảnh hưởng về quân sự, chính trị, kinh tế ở khu vực xung quanh Ấn Độ là lý do khiến quốc gia Nam Á này mong muốn hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ nhóm Bộ tứ.
Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn là New Delhi chưa thể hiện rõ lập trường với Bắc Kinh. Ấn Độ là một cường quốc hạt nhân, có dân số đông, đang duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao nên có cơ sở để duy trì “quyền tự chủ chiến lược”.
Với cam kết theo đuổi một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh nhóm Bộ tứ lần này sẽ bao gồm nhiều vấn đề nóng về cả an ninh và kinh tế mà các nước này có cùng mối quan tâm như chiến sự tại Ukraine, sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc, tình hình tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên, hợp tác đối phó với dịch bệnh Covid-19, chống biến đổi khí hậu, đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn cung chất bán dẫn.
Hội nghị được xem là một trong những sự kiện quan trọng của khu vực trong năm nay, bên cạnh phiên họp chính, sẽ có các cuộc hội đàm song phương giữa các nhà lãnh đạo cấp cao của Mỹ, Nhật, Australia và Ấn Độ để trao đổi quan điểm về các vấn đề mà hai bên cùng quan tâm.
| Thủ tướng đắc cử Australia: Hội nghị nhóm Bộ tứ là 'ưu tiên cao nhất' hiện nay Thủ tướng đắc cử Anthony Albanese cho biết, Hội nghị nhóm Bộ tứ cùng các nhà lãnh đạo Mỹ, Nhật Bản và Ấn Độ hiện ... |
| Thượng đỉnh G7 ra tuyên bố chung 'lên gân', Moscow nói 'khác gì công nhận Nga thành công...' Ngày 8/5, lãnh đạo các quốc gia thành viên Nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) gồm Mỹ, Anh, Đức, ... |
