 |
| Nghệ nhân ưu tú Lâm Phen (người truyền dạy) ấp Ba Se A, xã Lương Hòa (huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh) đang hoàn chỉnh những chiếc mão mũ và mặt nạ. (Ảnh: Phương Nghi) |
Vừa qua, tại Trường Cao đẳng nghề Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh tổ chức lớp truyền dạy bảo tồn nghề thủ công truyền thống chế tác mão, mặt nạ của đồng bào Khmer tại huyện Châu Thành (Trà Vinh), với sự tham gia của 54 học viên là đồng bào dân tộc Khmer đến từ huyện Châu Thành, thành phố Trà Vinh và Trường Đại học Trà Vinh, dưới sự hướng dẫn, đào tạo của 2 Nghệ nhân ưu tú dân tộc Khmer, chủ thể văn hóa nắm giữ nghề chế tác mão, mặt nạ, nhạc cụ, truyền dạy trình diễn nghệ thuật truyền thống.
Chế tác mũ mão, mặt nạ đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế vì nó có nét độc đáo riêng góp phần không nhỏ cho sự thành công bài biểu diễn. Nghệ nhân ưu tú dân tộc Khmer, ông Lâm Phen (người truyền dạy) ấp Ba Se A, xã Lương Hòa (huyện Châu Thành) là một trong những người có đôi bàn tay khéo léo trong việc chế tác mũ mão, mặt nạ góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc người Khmer. Sản phẩm của ông phục vụ đắc lực cho việc sinh hoạt văn hóa nghệ thuật không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Khmer.
Nghệ nhân ưu tú Lâm Phen cho biết: “Trước đây, các nghệ nhân phải mất nhiều công sức và thời gian để tìm nguyên vật liệu cũng như thực hiện các công đoạn chế tác. Nhưng ngày nay, việc chế tác mũ mão, mặt nạ đã đơn giản hơn vì có thể dùng keo dán và sơn công nghiệp, một số công đoạn cũng có nhiều cải tiến, như thay vì đắp vải, một số nghệ nhân chuyển sang tận dụng giấy vé số, giấy ít thấm nước độ bền cao hơn.
Khuôn đất cũng được thay bằng khuôn xi măng để sử dụng được nhiều lần. Sau công đoạn lấy mũ mão, mặt nạ từ khuôn ra thì tiếp tục quét thêm một lớp sơn dầu để chống thấm, chống mối mọt và sau đó sơn thêm một lớp sơn để mũ mão có độ dày và trơn bóng dễ vẽ hoa văn.
Màu của từng chiếc mũ mão, mặt nạ nhằm thể hiện tính cách của từng nhân vật, do đó màu sắc và đặc điểm của mũ mão, mặt nạ cũng khác nhau. Theo ông Lâm Phen, trước đây, nghệ nhân tự sáng tạo màu các loại cây trái thiên nhiên; ngày nay màu vẽ, màu công nghiệp đa dạng, nhưng đòi hỏi nghệ nhân cần phải có kiến thức và am hiểu mới pha chế, phối trộn cho ra màu phù hợp.
Thạch Ly Na, học viên lớp học ở ấp Mỏ Neo, xã Đa Lộc (huyện Châu Thành) chia sẻ: “Khi còn bé, mỗi khi trong phum sóc có đoàn nghệ thuật ca kịch Rô băm, Dù kê về biểu diễn hay lễ Kathina, em rất thích hình ảnh múa chằn, khỉ rất vui nhộn. Giờ em được tham gia lớp truyền dạy bảo tồn nghề thủ công truyền thống chế tác mão, mặt nạ của đồng bào Khmer, em rất mừng và vui, e cố gắng học và trao đổi với nhiều bạn khác để có dịp biểu diễn, nâng cao tay nghề và bảo tồn giữ gìn văn hóa truyền thống của dân tộc mình đang được khôi phục”.
 |
| Câu lạc bộ múa hát Khmer chùa Padumavansa Kompong Thmo (Chùa Lò Gạch) ấp Ba Se A, xã Lương Hoà, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh biểu diễn múa chằn, khỉ mừng Lễ hội Kathina của đồng bào Khmer. (Ảnh: Phương Nghi) |
Hiện nay, du khách có dịp đến tham quan khu du lịch Ao Bà Om (thành phố Trà Vinh) sẽ gặp nghệ nhân Lâm Phen. Ông được Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Trà Vinh mời về cho mượn một khu đất ở khu du lịch Ao Bà Om để làm nơi chế tạo, phục chế những hiện vật Khmer. Khách dul ịch đến đây, ngoài tận mắt thấy những cây cổ thụ thân to cao chót vót trồi bộ rễ lên khỏi mặt đất, tham quan chùa Âng, Bảo tàng văn hóa dân tộc Khmer còn được thích thú khi tận mắt thấy nghệ nhân Lâm Phen làm những sản phẩm văn hóa.
Nghệ nhân ưu tú Lâm Phen bộc bạch: “Hơn 20 năm sống với nghề này, tôi luôn tìm tòi học hỏi và sáng tạo, giờ thì có thể bất cứ hiện vật nào của dân tộc Khmer tôi đều làm được. Nhờ sự quan tâm của Nhà nước, trong thời gian qua, tôi sống được với nghề và có nhiều khách hàng”.
Kết thúc lớp học, có 48 học viên đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận hoàn thành khóa học. Thông qua chương trình, các học viên được truyền dạy những kiến thức từ lý thuyết đến thực hành nghề thủ công chế tác mão và mặt nạ truyền thống. Qua đó, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trong giai đoạn hiện nay; tạo điều kiện cho các học viên có nghề nghiệp ổn định để sau này trở thành những nghệ nhân, mang lại thu nhập cho gia đình và góp phần phát triển du lịch ở địa phương.
Hoạt động này góp phần truyền dạy, bảo tồn tri thức dân gian truyền thống của đồng bào DTTS, nhất là vai trò của nghề thủ công truyền thống trong phát huy thế mạnh địa phương, thu hút nguồn vốn đầu tư; phát huy giá trị văn hóa phi vật thể, góp phần phát triển văn hóa, du lịch vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
| Điểm tựa để đồng bào dân tộc tại Trà Vinh vươn lên ổn định cuộc sống Thời gian qua, những chính sách dành cho đồng bào dân tộc tại Trà Vinh đã phát huy hiệu quả, nhiều hộ ở vùng sâu, ... |
| Nhận diện hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc Khmer trên địa bàn tỉnh Trà Vinh Trà Vinh là tỉnh ven biển, có vị trí chiến lược quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ... |
| Đặc sắc lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer Lễ hội Ok Om Bok của người Khmer tổ chức khi kết thúc vụ mùa, để bày tỏ lòng biết ơn đối với Mặt trăng. |
| Sóc Trăng rộn ràng ngày hội đua ghe ngo đồng bào Khmer Không biết từ bao giờ, đua ghe ngo (tiếng Khmer là Prònăng tuuk Ngôo) đã trở thành môn thể thao hấp dẫn không thể thiếu ... |
| Những nghệ nhân giữ gìn di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào Khmer Cùng với phát triển kinh tế, tỉnh Sóc Trăng luôn xác định bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa là yếu tố không ... |
