Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 12/3/2026: Tuổi Dần tiền bạc tăng nhanh

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 12/3/2026: Tuổi Dần tiền bạc tăng nhanh

Xem tử vi 12/3 - tử vi 12 con giáp hôm nay 12/3/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 12/3/2026, Lịch vạn niên ngày 12 tháng 3 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 12/3/2026, Lịch vạn niên ngày 12 tháng 3 năm 2026

Lịch âm 12/3. Lịch âm hôm nay 12/3/2026? Âm lịch hôm nay 12/3. Lịch vạn niên 12/3/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 12/3/2026: Bạch Dương tài chính khởi sắc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 12/3/2026: Bạch Dương tài chính khởi sắc

Tử vi hôm nay 12/3/2026 của 12 cung hoàng đạo – Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Dấu ấn Vietcombank trên hành trình phụng sự cộng đồng

Dấu ấn Vietcombank trên hành trình phụng sự cộng đồng

Dấu ấn Vietcombank trên hành trình phụng sự cộng đồng, hiện diện từ lớp học vùng cao, những góc thư viện mới trong sân trường, đến mái nhà kiên cố ...
Một quốc gia châu Âu tuyên bố rút Đại sứ tại Israel

Một quốc gia châu Âu tuyên bố rút Đại sứ tại Israel

Tây Ban Nha công bố sắc lệnh rút Đại sứ tại Israel Ana Salomon.
Đảng Cộng sản Áo ủng hộ khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam

Đảng Cộng sản Áo ủng hộ khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam

Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng gặp và trao Thư cảm ơn của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tới tay Chủ tịch Đảng Cộng sản ...
Trao đổi kinh nghiệm Nam-Nam giữa Việt Nam và các nước châu Phi, thúc đẩy quyền và công lý cho phụ nữ, trẻ em gái

Trao đổi kinh nghiệm Nam-Nam giữa Việt Nam và các nước châu Phi, thúc đẩy quyền và công lý cho phụ nữ, trẻ em gái

UN Women tổ chức Tọa đàm 'Quyền. Công lý. Hành động. Vì tất cả phụ nữ và trẻ em gái: Trao đổi kinh nghiệm Nam-Nam giữa Việt Nam và các nước châu Phi'.
The Korea Times khởi động Cuộc thi nói tiếng Hàn lần thứ ba

The Korea Times khởi động Cuộc thi nói tiếng Hàn lần thứ ba

The Korea Times chính thức đăng cai tổ chức Cuộc thi nói tiếng Hàn lần thứ ba, diễn ra từ ngày 26/2-7/5 tới đây.
Không tích trữ, sử dụng xăng dầu tiết kiệm và hiệu quả

Không tích trữ, sử dụng xăng dầu tiết kiệm và hiệu quả

Không hoang mang, không tích trữ xăng dầu; nên sử dụng tiết kiệm, hiệu quả vì lợi ích chung của đất nước, vì một tương lai năng lượng bền vững.
META LAW – Công ty tư vấn pháp lý chuyên nghiệp đồng hành cùng doanh nghiệp và cá nhân tại Việt Nam

META LAW – Công ty tư vấn pháp lý chuyên nghiệp đồng hành cùng doanh nghiệp và cá nhân tại Việt Nam

Công ty Luật META LAW đang từng bước khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực tư vấn pháp luật với định hướng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả.
Dự kiến tăng lương cơ sở từ 1/7/2026

Dự kiến tăng lương cơ sở từ 1/7/2026

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết kế hoạch tăng mức lương cơ sở từ 1/7/2026, gắn với cải cách hành chính.
Cải cách hành chính: Hà Nội đặt mục tiêu 95% thủ tục hành chính xử lý trực tuyến

Cải cách hành chính: Hà Nội đặt mục tiêu 95% thủ tục hành chính xử lý trực tuyến

TP. Hà Nội phấn đấu tối thiểu 80% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền quản lý được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình...
Thực đơn 7 ngày bữa sáng tốt cho tim mạch và kiểm soát cân nặng

Thực đơn 7 ngày bữa sáng tốt cho tim mạch và kiểm soát cân nặng

Bữa sáng với thực phẩm giàu chất chống oxy hóa có thể giúp làm chậm lão hóa, hỗ trợ giảm cân và tăng cường sức khỏe tổng thể.
Quy tắc 3-2-1: Bí quyết đơn giản để cải thiện giấc ngủ

Quy tắc 3-2-1: Bí quyết đơn giản để cải thiện giấc ngủ

Ngừng ăn 3 tiếng, ngừng làm việc 2 tiếng, ngừng sử dụng thiết bị điện tử một tiếng trước khi ngủ giúp cải thiện phần lớn các vấn đề về giấc ngủ.
Kết hợp chất béo lành mạnh khi ăn trứng để tối ưu vitamin D

Kết hợp chất béo lành mạnh khi ăn trứng để tối ưu vitamin D

Ăn lòng đỏ và lòng trắng, kết hợp thêm các chất béo lành mạnh như quả bơ, dầu ô liu hay cá béo, giúp hấp thụ vitamin D từ quả trứng tốt nhất.
Cảnh báo dùng thuốc ở người sa sút trí tuệ

Cảnh báo dùng thuốc ở người sa sút trí tuệ

Nghiên cứu đăng trên JAMA cho thấy người sa sút trí tuệ vẫn dùng nhiều thuốc tác động não, dù nguy cơ té ngã, lú lẫn và nhập viện rất cao.
Top 5 loại rau củ quen thuộc hỗ trợ phòng ngừa ung thư

Top 5 loại rau củ quen thuộc hỗ trợ phòng ngừa ung thư

Nhiều loại rau, củ quen thuộc trong căn bếp chứa các hợp chất có lợi, có thể hỗ trợ cơ thể trong cơ chế phòng ngừa ung thư.
Cảnh giác 3 thói quen khiến giới văn phòng dễ tích mỡ nội tạng

Cảnh giác 3 thói quen khiến giới văn phòng dễ tích mỡ nội tạng

Ăn sáng qua loa, uống nhiều trà sữa hay ăn vặt liên tục tại bàn làm việc có thể là nguyên nhân khiến mỡ bụng thêm dày từ lúc nào không hay.
Phiên bản di động