Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Bắn pháo hoa mừng thành công của Đại hội XIV của Đảng

Bắn pháo hoa mừng thành công của Đại hội XIV của Đảng

Vào 20h tối 23/1, diễn ra chương trình nghệ thuật đặc biệt 'Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng' mừng thành công của Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
Tiểu sử Tổng Bí thư Tô Lâm

Tiểu sử Tổng Bí thư Tô Lâm

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thống nhất tuyệt đối bầu đồng chí Tô Lâm tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương ...
Vấn đề Biển Đông: Philippines khẳng định lập trường COC cần ràng buộc pháp lý theo UNCLOS

Vấn đề Biển Đông: Philippines khẳng định lập trường COC cần ràng buộc pháp lý theo UNCLOS

Ngoại trưởng Maria Theresa Lazaro tái khẳng định lập trường của Manila rằng Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) cần có tính ràng buộc ...
Hội thảo Giới thiệu Nghị định thư Istanbul: Bước đi thiết thực của Việt Nam trong thực hiện Công ước Chống tra tấn

Hội thảo Giới thiệu Nghị định thư Istanbul: Bước đi thiết thực của Việt Nam trong thực hiện Công ước Chống tra tấn

Ngày 23/1, tại tỉnh Gia Lai đã diễn ra Hội thảo quốc tế giới thiệu Nghị định thư Istanbul, bước đi thiết thực trong thực hiện Công ước Chống tra ...
200 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV

200 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV

200 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV gồm 180 Ủy viên chính thức và 20 Ủy viên dự khuyết, 113 ủy viên tái cử và 87 ủy ...
Pháp tuyên bố kiểm tra, bắt giữ một tàu chở dầu nghi của Nga, Moscow cảnh báo hành động leo thang căng thẳng

Pháp tuyên bố kiểm tra, bắt giữ một tàu chở dầu nghi của Nga, Moscow cảnh báo hành động leo thang căng thẳng

Hải quân Pháp đã kiểm tra và chuyển hướng một tàu chở dầu ngoài khơi Địa Trung Hải, do nghi ngờ con tàu này thuộc 'hạm đội bóng tối' của ...
4 độ tuổi phải đổi thẻ căn cước trong năm 2026

4 độ tuổi phải đổi thẻ căn cước trong năm 2026

Năm 2026, 4 độ tuổi bắt buộc phải đổi thẻ căn cước theo quy định. Nếu thuộc các mốc tuổi này mà chưa đổi thẻ, người dân có thể gặp rắc rối khi làm thủ ...
Lý Dương ghi dấu ấn với ngôi vị Á quân đầy thuyết phục

Lý Dương ghi dấu ấn với ngôi vị Á quân đầy thuyết phục

Sau hơn ba tháng tranh tài liên tục với nhiều vòng thi khắt khe, đêm Gala trao giải Tiếng hát Bolero Việt Nam 2025 đã chính thức khép lại trong không khí trang trọng và ...
Hơn 10 loài động vật có vú ở miền Nam châu Phi đối diện với nguy cơ tuyệt chủng

Hơn 10 loài động vật có vú ở miền Nam châu Phi đối diện với nguy cơ tuyệt chủng

11 loài động vật có vú ở Nam Phi, Eswatini và Lesotho chuyển sang mức độ bị đe dọa cao hơn do mất môi trường sống, biến đổi khí hậu...
Một nửa khí thải CO₂ toàn cầu đến từ 32 tập đoàn nhiên liệu hóa thạch

Một nửa khí thải CO₂ toàn cầu đến từ 32 tập đoàn nhiên liệu hóa thạch

Trong năm 2024, chỉ 32 tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch đã phát thải khoảng một nửa tổng lượng khí carbon dioxide (CO₂) trên toàn cầu.
Lịch chi trả lương hưu mới nhất gộp tháng 2 và 3 năm 2026

Lịch chi trả lương hưu mới nhất gộp tháng 2 và 3 năm 2026

Lịch chi trả lương hưu gộp tháng 2 và 3 năm 2026 sẽ được chi trả vào cùng kỳ chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 2 năm 2026.
Đại hội XIV của Đảng: Cựu chiến binh sưu tầm, bảo quản, gìn giữ ký ức lịch sử dân tộc

Đại hội XIV của Đảng: Cựu chiến binh sưu tầm, bảo quản, gìn giữ ký ức lịch sử dân tộc

Cựu chiến binh Nguyễn Tiến Bình lưu giữ từng ấn phẩm báo chí phản ánh tiến trình cách mạng và những bước ngoặt lịch sử quan trọng của đất nước.
Ngành y tế sẵn sàng phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Ngành y tế sẵn sàng phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Để bảo đảm công tác y tế phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngành y tế bố trí nhân lực, trang thiết bị, đáp ứng kịp thời.
Uống matcha chiều muộn ảnh hưởng đến giấc ngủ sâu về đêm và cách phục hồi

Uống matcha chiều muộn ảnh hưởng đến giấc ngủ sâu về đêm và cách phục hồi

Matcha có thể dịu nhẹ hơn cà phê, nhưng khi uống muộn vẫn làm giảm hiệu quả giấc ngủ, khó thư giãn và có thể chứa các chất kích thích khác.
Thói quen vận động giúp giảm nguy cơ tử vong

Thói quen vận động giúp giảm nguy cơ tử vong

Thêm một chuyến đi bộ nhanh kéo dài 5 phút mỗi ngày để cải thiện lối sống ít vận động cũng đủ giúp giảm 10% nguy cơ tử vong nói chung.
Tổng Bí thư Tô Lâm: Chăm sóc sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị trung tâm, xuyên suốt

Tổng Bí thư Tô Lâm: Chăm sóc sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị trung tâm, xuyên suốt

Ngày 17/1, Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y ...
Cần gì thực phẩm chức năng khi đã có 6 loại thức ăn giàu sắt bổ máu này

Cần gì thực phẩm chức năng khi đã có 6 loại thức ăn giàu sắt bổ máu này

Bạn có thể bổ sung sắt thông qua tiết lợn, cải bó xôi, hạt bí… thay cho thực phẩm chức năng có nguy cơ để lại tác dụng phụ.
Bộ Y tế huy động hơn 300 cán bộ y tế phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

Bộ Y tế huy động hơn 300 cán bộ y tế phục vụ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn chủ trì cuộc họp với các thành viên Hội đồng chuyên môn về việc sẵn sàng phục vụ Đại hội Đảng lần thứ XIV.
Phiên bản di động