Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Đại sứ quán Nga kỷ niệm 36 năm Ngày Quốc khánh tại Hà Nội

Đại sứ quán Nga kỷ niệm 36 năm Ngày Quốc khánh tại Hà Nội

Đại sứ quán Nga tại Việt Nam tổ chức chương trình chiêu đãi trọng thể nhân kỷ niệm 36 năm Ngày Quốc khánh Nga (12/6/1990-12/6/2026).
Facebook, Messenger đồng loạt 'sập', người dùng hoang mang vì lỗi đăng nhập

Facebook, Messenger đồng loạt 'sập', người dùng hoang mang vì lỗi đăng nhập

Facebook bất ngờ bị sập diện rộng, nhiều người dùng bị văng khỏi ứng dụng, Messenger lỗi, gây hoang mang trên mạng xã hội.
Giá vàng hôm nay 13/6/2026 đảo chiều tăng rất nhanh, tín hiệu căng thẳng Mỹ-Iran hạ nhiệt, đừng lo giá xuống dưới 4.000 USD nữa

Giá vàng hôm nay 13/6/2026 đảo chiều tăng rất nhanh, tín hiệu căng thẳng Mỹ-Iran hạ nhiệt, đừng lo giá xuống dưới 4.000 USD nữa

Giá vàng hôm nay 13/6/2026 đảo chiều tăng nhanh, thị trường chờ tín hiệu mới từ Mỹ-Iran. Có phải lo lắng giá vàng sẽ xuống dưới 4.000 USD?
Idemitsu Kosan cam kết bảo đảm nguồn cung dầu thô, mở rộng đầu tư năng lượng tại Việt Nam

Idemitsu Kosan cam kết bảo đảm nguồn cung dầu thô, mở rộng đầu tư năng lượng tại Việt Nam

Chiều 12/6, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Bộ, Thứ trưởng Thường trực Nguyễn Minh Vũ tiếp ông Atsuhiko Hirano, Giám đốc Công ty Idemitsu Kosan.
Vietjet được vinh danh trong Top 50 Doanh nghiệp phát triển bền vững

Vietjet được vinh danh trong Top 50 Doanh nghiệp phát triển bền vững

Vietjet vừa được vinh danh với hai hạng mục 'Vận tải bền vững tiêu biểu' và 'Chiến lược nhân sự vì sự phát triển bền vững'.
Phú Thọ khởi công Nhà máy sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử Meiko Yên Quang

Phú Thọ khởi công Nhà máy sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử Meiko Yên Quang

UBND tỉnh Phú Thọ phối hợp với Tập đoàn Meiko Nhật Bản tổ chức Lễ khởi công Dự án Nhà máy sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử Meiko ...
500 ngày đêm tăng tốc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

500 ngày đêm tăng tốc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai trên toàn quốc.
Vai trò của doanh nghiệp vật liệu xây dựng trong xu hướng mới

Vai trò của doanh nghiệp vật liệu xây dựng trong xu hướng mới

Xu hướng vật liệu xây dựng xanh đang thúc đẩy toàn ngành chuyển đổi theo hướng bền vững, từ sản xuất đến phân phối. Trong đó, Sông Đà Cao Cường và CLA STONE là những ...
Gia sư homeschool quốc tế: Giải pháp học chương trình quốc tế bài bản cùng Times Edu

Gia sư homeschool quốc tế: Giải pháp học chương trình quốc tế bài bản cùng Times Edu

Gia sư homeschool quốc tế trở thành mắt xích quan trọng trong hành trình chinh phục IGCSE, A Level, AP và SAT. Bài viết phân tích vì sao homeschool đang là xu hướng, học sinh ...
Bản tiếng Anh của sách ‘Con đường tương lai’ mở rộng hành trình đến độc giả quốc tế

Bản tiếng Anh của sách ‘Con đường tương lai’ mở rộng hành trình đến độc giả quốc tế

Từ những trăn trở đó, nhà nghiên cứu, nhà văn Nguyễn Xuân Tuấn đã cho ra đời cuốn sách Con đường tương lai – tác phẩm tập hợp những suy ngẫm về con người, xã ...
Ngày Thế giới chống lao động trẻ em 2026: Hành động ngay để bảo vệ trẻ em

Ngày Thế giới chống lao động trẻ em 2026: Hành động ngay để bảo vệ trẻ em

Chiến dịch Ngày Thế giới chống lao động trẻ em năm 2026 kêu gọi tăng cường hành động đối với các chính sách ngăn ngừa lao động trẻ em.
Người nghệ sĩ bốn năm bền bỉ viết tiếp những ước mơ bằng âm nhạc

Người nghệ sĩ bốn năm bền bỉ viết tiếp những ước mơ bằng âm nhạc

Nghệ sĩ Piano Nguyễn Thị Mỹ Dung là một trong 100 gương mặt tiêu biểu được tuyên dương tại Chương trình ‘Việc tử tế’ năm 2026.
Ung thư ở người trẻ gia tăng: Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Ung thư ở người trẻ gia tăng: Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Ngày càng nhiều người dưới 50 tuổi mắc ung thư. Chuyên gia cảnh báo các dấu hiệu sớm, yếu tố nguy cơ và cách giảm nguy cơ mắc bệnh.
Cách chế biến khoai tây chuẩn khoa học cho người giảm cân

Cách chế biến khoai tây chuẩn khoa học cho người giảm cân

Nếu được nấu đúng cách, khoai tây có thể trở thành nguồn carbohydrate lành mạnh, giúp kéo dài cảm giác no và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
6 đồ uống tự nhiên giàu vitamin C bổ sung năng lượng cho cơ thể

6 đồ uống tự nhiên giàu vitamin C bổ sung năng lượng cho cơ thể

Vitamin C là dưỡng chất quan trọng đối với hệ miễn dịch, bổ sung vitamin C hỗ trợ cơ chế phòng vệ tự nhiên của cơ thể và giúp bảo vệ sức khỏe.
Bảo vệ da mùa Hè: Tránh ngay 5 thói quen gây lão hóa sớm

Bảo vệ da mùa Hè: Tránh ngay 5 thói quen gây lão hóa sớm

Chỉ chống nắng khi ra ngoài lâu, để da mất nước, lạm dụng điều hòa hay tắm nắng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa da.
Ứng dụng AI trong y tế: Hỗ trợ sàng lọc ung thư, phát hiện sớm bệnh tim mạch

Ứng dụng AI trong y tế: Hỗ trợ sàng lọc ung thư, phát hiện sớm bệnh tim mạch

Trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng mạnh mẽ trong y tế, hứa hẹn nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm cho người bệnh.
Bước ngoặt y học: Lần đầu tiên AI tham gia trực tiếp ca mổ tại Anh

Bước ngoặt y học: Lần đầu tiên AI tham gia trực tiếp ca mổ tại Anh

Lần đầu tiên tại Vương quốc Anh, các bác sĩ đã sử dụng một công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình phẫu thuật trực tiếp.
Phiên bản di động