UNCLOS: Hiến pháp về biển, bao trùm và quan trọng nhất

Tiến sĩ Vũ Hải Đăng, Đại học Quốc gia Singapore khẳng định UNCLOS 1982 được xem như Hiến pháp về biển, bao trùm và quan trọng.

Việt Nam đại diện hơn 40 nước khẳng định Công ước Luật Biển 1982 có ý nghĩa lịch sử với nhân loại Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II) UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS: Hiến pháp về biển, bao trùm và quan trọng nhất

UNCLOS 1982 là khuôn khổ pháp lý toàn cầu bao trùm và quan trọng nhất để điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của tất cả các quốc gia trên biển. (Nguồn: VOV.VN)

Theo Tiến sĩ Vũ Hải Đăng, chuyên gia cao cấp về luật và chính sách đại dương thuộc Trung tâm luật quốc tế-Đại học Quốc gia Singapore, Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS), được ký kết vào ngày 10/12/1982, là khuôn khổ pháp lý toàn cầu bao trùm và quan trọng nhất để điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của tất cả các quốc gia trên biển.

Công ước được coi như bản hiến pháp về đại dương, quy định về các hoạt động trên biển từ xác định chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia trên biển; phân định biển, khai thác các tài nguyên sinh vật và phi sinh vật biển, bảo vệ môi trường biển, nghiên cứu khoa học biển, đến thực thi pháp luật trên biển và giải quyết các tranh chấp liên quan đến biển.

Việc Công ước được 167 quốc gia và Liên minh châu Âu phê chuẩn, trong đó có cả những quốc gia không có biển như Lào, Mông Cổ hay Thụy Sỹ, cho thấy các quy định của Công ước được cộng đồng quốc tế công nhận một cách rộng rãi.

Theo Tiến sĩ Vũ Hải Đăng, do UNCLOS 1982 là khuôn khổ pháp lý cho tất cả hoạt động trên biển của các quốc gia, nên Công ước này thường xuyên được viện dẫn và áp dụng để giải quyết các tranh chấp liên quan tới biển trên thế giới.

Nguyên tắc quan trọng nhất về giải quyết tranh chấp mà UNCLOS đưa ra là mọi tranh chấp phải được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc.

Tiến sĩ Vũ Hải Đăng nêu rõ UNCLOS 1982 là cơ sở pháp lý để các bên xây dựng yêu sách về vùng biển của mình, phân định các vùng biển chống lấn và tiến hành các hoạt động hợp tác trong các khu vực có tranh chấp.

Việc thực thi Công ước sẽ làm giảm thiểu các khu vực chồng lấn và quản lý các tranh chấp một hiệu quả hơn, tránh gia tăng căng thẳng trong khu vực. Tiến sỹ Vũ Hải Đăng nhắc lại Việt Nam là nước đồng sáng lập Nhóm bạn bè của UNCLOS 1982 vào tháng 6/2021.

Từ 12 quốc gia sáng lập đến nay, nhóm đã có 115 thành viên, đại diện cho tất cả các khu vực địa lý trên thế giới trong đó có tất cả 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và nhiều quốc gia ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Trong thời gian qua, Nhóm bạn bè của UNCLOS đã tổ chức định kỳ hằng quý các buổi họp nhóm để thảo luận các vấn đề xung quanh việc thực thi UNCLOS, vai trò của UNCLOS trong quản trị biển và đại dương, cũng như các vấn đề liên quan đến biển và đại dương khác như bảo tồn và phát triển bền vững biển, bảo vệ môi trường biển, biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng, nghề cá, tội phạm trên biển...

Vai trò quan trọng nhất của Nhóm bạn bè UNCLOS là thúc đẩy, tăng cường nhận thức của cộng đồng quốc tế về vai trò quan trọng của UNCLOS như là khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh mọi hoạt động của tất cả các quốc gia trên biển.

Các hoạt động của nhóm cũng sẽ góp phần thúc đẩy sự thượng tôn của luật pháp quốc tế và là một kênh hữu ích trong việc trao đổi, thảo luận giữa các quốc gia về các vấn đề liên quan đến biển và đại dương.

Đề cập tình hình Biển Đông, Tiến sĩ Vũ Hải Đăng đánh giá Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), ký kết ngày 4/11/2002 tại Phnom Penh, Vương quốc Campuchia, là thành quả của quá trình đàm phán giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm đạt được Bộ quy tắc về ứng xử của các bên tại Biển Đông (COC).

DOC và COC là cơ chế chính thức duy nhất giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm trao đổi, thảo luận chuyên sâu về Biển Đông. Việc ASEAN và Trung Quốc mất nhiều thời gian để đàm phán các nội dung của COC cho thấy các bên muốn đạt được một kết quả thực chất.