Vẻ đẹp vật lý hiện đại dưới góc nhìn của GS Phạm Xuân Yêm

Hà Anh
Cuốn sách của GS Phạm Xuân Yêm tập hợp các bài viết về cơ học lượng tử và thuyết tương đối cũng như những ứng dụng của nó trong vật lý hạt cơ bản mà ông là một chuyên gia có tên tuổi trên thế giới.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Thế kỷ XX được gọi là thế kỷ của khoa học, được xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết mới có tính đột phá là Thuyết Tương đối và Cơ học lượng tử, có ảnh hưởng vô cùng lớn đến sự hiểu biết vũ trụ cấp vô cùng lớn và vô cùng nhỏ, cũng như sự ứng dụng vào đời sống con người.

Phạm Xuân Yêm là một trong những người Việt Nam đam mê khoa học và vẻ đẹp của nó, như đúng phong cách văn hóa phương Tây, sớm đi vào trung tâm của nền vật lý hiện đại đang phát triển mạnh mẽ ở phương Tây, và là nhà nghiên cứu rất thành đạt.

Hai trụ cột của vật lý hiện đại dưới góc nhìn của GS Phạm Xuân Yêm
Cuốn sách của GS Phạm Xuân Yêm mới được phát hành ở Việt Nam. (Nguồn: Nhà xuất bản Tri thức)

Với bản tính khiêm tốn, ông diễn tả sự thành đạt của mình qua câu nói tinh tế: “Có lẽ đối với bất kỳ nhà nghiên cứu bình thường nào, phần thưởng lớn nhất nhận được là khi công trình của mình được đồng nghiệp khắp nơi quan tâm, được trích dẫn nhiều lần, thậm chí vài chục năm sau còn được nhắc đến và khai thác. Cá nhân tôi cũng vài lần được hạnh phúc như vậy”.

Với con mắt nghệ sĩ, một trái tim nhân văn và tinh thần khoa học, ông đã vẽ nên những bức tranh khoa học hiện đại sáng sủa, với những tiêu đề rất đặc trưng như Cái Không của lượng tử, Thuyết tương đối, Bản giao hưởng huyền diệu giữa Lượng tử và Tương đối... Và khi cần, ông không ngại kèm theo các biểu thức toán học để diễn tả độ chính xác của ý tưởng.

Với ý thức rằng “tri thức là sức mạnh”, GS Phạm Xuân Yêm muốn truyền cảm hứng cho giới trẻ trong thời đại xã hội Việt Nam đang thiếu tình yêu và đam mê khoa học.

Theo dịch giả Nguyễn Xuân Xanh: “Tiếng nói của GS Yêm luôn luôn có trọng lượng và được lắng nghe, trong khoa học cũng như trong cuộc sống cá nhân hằng ngày.

Ông không chỉ là một nhà khoa học lớn, mà còn là một nhân cách lớn, một tấm gương dấn thân trong khoa học, một trí thức công chúng có trách nhiệm với cộng đồng rất đáng ngưỡng mộ”.

Cuốn sách Cơ học lượng tử & thuyết tương đối (hai trụ cột của vật lý hiện đại) là thông điệp tinh thần ông muốn gửi đến các thế hệ mai sau về những khám phá khoa học trụ cột đã và còn định hình thế hệ chúng ta đang sống.

Ông muốn gửi gắm tình cảm đối với đất nước, về những giá trị nhân văn, về sự xây dựng nền khoa học quốc gia, sự tất yếu các giá trị phổ quát của cả thế giới như nền tảng của sự phát triển nói chung mà Việt Nam phải chấp nhận để đồng hành trên con đường thế giới đã và đang đi.

Để xây dựng một xã hội phát triển và văn minh, chúng ta không thể lảng tránh những vấn đề nuôi dưỡng và đầu tư cho khoa học, đại học, nghiên cứu ở tầm quốc gia, cho những người làm khoa học thực thụ, con người cần phải có những đức tính chân thật như nhìn nhận sự thật khoa học, tôn trọng ý kiến người khác, có đam mê và tận tụy.

Chúng ta đang sống trong thế giới cạnh tranh gay gắt mà sự phát triển của mỗi quốc gia phụ thuộc vào trình độ khoa học, công nghệ và giáo dục đại học.

GS Phạm Xuân Yêm tốt nghiệp Trung học Chu Văn An Hà Nội 1954, Đại học Sài Gòn (1955-1956), học bổng của chính phủ Pháp sang Paris du học năm 1956.

Ông là Tiến sĩ quốc gia Đại học Paris. Giám đốc nghiên cứu thuộc Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học (ngành Vật lý lý thuyết), tòng sự ở Đại học Pierre & Marie Curie, Paris. Biệt phái sang Đại học Stanford (Mỹ, 1974-1975) và CERN (Centre Européen de Recherche Nucléaire, Thụy Sỹ, 1982-1983).

Ông là đồng tác giả với giáo sư Hồ Kim Quang (Đại học Laval, Canada) cuốn sách giáo trình về vật lý hạt cơ bản: Elementary Particles and their Interactions, Concepts and Phenomena. Springer, Berlin, New York (1998) được dùng trong nhiều đại học Mỹ, châu Âu và Australia.

Tết Nhà giáo, đọc lại những tâm tư của người thầy về giáo dục

Tết Nhà giáo, đọc lại những tâm tư của người thầy về giáo dục

Ước vọng cho học đường - những bài viết về giáo dục là cuốn sách rất ý nghĩa để các nhà quản lý, quản trị ...

Nhân loại sẽ đối đầu với trí tuệ nhân tạo như thế nào?

Nhân loại sẽ đối đầu với trí tuệ nhân tạo như thế nào?

Khi máy móc, trí tuệ nhân tạo trở nên thông minh hơn thì việc định hình khung nhận thức là điều rất quan trọng và ...

‘Thêm tuổi thêm duyên’ – cẩm nang giúp phụ nữ vượt qua khủng hoảng tuổi trung niên

‘Thêm tuổi thêm duyên’ – cẩm nang giúp phụ nữ vượt qua khủng hoảng tuổi trung niên

Cuốn sách Thêm tuổi thêm duyên của Caroline de Maigret và Sophie Mas, dành cho những người đang loay hoay với khủng hoảng tuổi trung ...

Hành trình khám phá đầy cảm hứng về Trái đất

Hành trình khám phá đầy cảm hứng về Trái đất

Cuốn sách Thuyết minh trực quan nhất về Trái đất là hành trình khám phá đầy cảm hứng về Trái đất từ bắc chí nam, ...

Cuốn sách giúp phát triển năng lực cảm xúc xã hội

Cuốn sách giúp phát triển năng lực cảm xúc xã hội

Nhã Nam vừa phát hành cuốn sách 'Phát triển năng lực xã hội’ - một chủ đề đang được xã hội, đặc biệt là những ...

Đọc thêm

Đảng Cộng sản Áo ủng hộ khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam

Đảng Cộng sản Áo ủng hộ khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam

Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng gặp và trao Thư cảm ơn của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tới tay Chủ tịch Đảng Cộng sản ...
Việt Nam tham vấn về Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân lần thứ 11 tại Thụy Sỹ

Việt Nam tham vấn về Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân lần thứ 11 tại Thụy Sỹ

Đại sứ Đỗ Hùng Việt chủ trì các hoạt động tham vấn với các nhóm khu vực và các quốc gia thành viên tại các cơ quan LHQ ở Geneva.
Giá vàng hôm nay 12/3/2026 'chật vật' giữ ngưỡng 5.200 USD, đà tăng giá đã kết thúc? Vàng trong nước vẫn tăng không ngừng?

Giá vàng hôm nay 12/3/2026 'chật vật' giữ ngưỡng 5.200 USD, đà tăng giá đã kết thúc? Vàng trong nước vẫn tăng không ngừng?

Giá vàng hôm nay 12/3/2026 chịu áp lực giảm trước lạm phát Mỹ, đà tăng giá đã kết thúc? Tuy nhiên, giá vàng trong nước vẫn tăng không ngừng vì ...
Trao đổi kinh nghiệm Nam-Nam giữa Việt Nam và các nước châu Phi, thúc đẩy quyền và công lý cho phụ nữ, trẻ em gái

Trao đổi kinh nghiệm Nam-Nam giữa Việt Nam và các nước châu Phi, thúc đẩy quyền và công lý cho phụ nữ, trẻ em gái

UN Women tổ chức Tọa đàm 'Quyền. Công lý. Hành động. Vì tất cả phụ nữ và trẻ em gái: Trao đổi kinh nghiệm Nam-Nam giữa Việt Nam và các ...
Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ làm việc với tỉnh Sơn La về tăng cường hợp tác quốc tế và phát triển khu vực biên giới

Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ làm việc với tỉnh Sơn La về tăng cường hợp tác quốc tế và phát triển khu vực biên giới

Ngày 11/3, tại trụ sở Bộ, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã có buổi làm việc với đoàn công tác ...
Học giả Trung Quốc: Đại hội XIV mở ra giai đoạn mới trong tiến trình đổi mới và phát triển của Việt Nam

Học giả Trung Quốc: Đại hội XIV mở ra giai đoạn mới trong tiến trình đổi mới và phát triển của Việt Nam

Giáo sư Mễ Lương nhận định, Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã mở ra một giai đoạn mới trong tiến trình đổi mới và phát triển ...
Phú Quốc tiếp tục lọt danh sách 10 hòn đảo đẹp nhất châu Á

Phú Quốc tiếp tục lọt danh sách 10 hòn đảo đẹp nhất châu Á

DestinAsian chính thức công bố danh sách 10 hòn đảo đẹp nhất châu Á năm 2026 trong khuôn khổ giải thưởng Readers’ Choice Awards do độc giả bình chọn
Du lịch nội địa Trung Quốc lập kỷ lục mới trong năm 2025

Du lịch nội địa Trung Quốc lập kỷ lục mới trong năm 2025

Lượng khách du lịch nội địa tại Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục trong năm 2025 và dịp Tết Nguyên đán 2026.
Lũng Mi - Điểm đến lý tưởng để du khách săn mây

Lũng Mi - Điểm đến lý tưởng để du khách săn mây

Thôn Lũng Mi, nằm giữa đại ngàn xứ Thanh, nổi bật với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, là điểm đến lý tưởng cho du khách muốn 'săn' mây.
TP.HCM khởi động lại tour trực thăng ngắm thành phố từ trên cao

TP.HCM khởi động lại tour trực thăng ngắm thành phố từ trên cao

Sau thời gian tạm dừng, sáng 6/3 các doanh nghiệp lữ hành tại TP.HCM ký kết hợp tác khai thác lại tour bay trực thăng ngắm thành phố từ trên cao. Đây được xem là ...
Sẽ có 244 sự kiện, hoạt động du lịch, văn hóa và thể thao trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026

Sẽ có 244 sự kiện, hoạt động du lịch, văn hóa và thể thao trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026

Bộ Ngoại giao và UBND tỉnh Gia Lai chủ trì tổ chức họp báo quốc tế cung cấp thông tin về Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.
Hà Nội vào Top 50 thành phố đẹp nhất thế giới

Hà Nội vào Top 50 thành phố đẹp nhất thế giới

Tạp chí Condé Nast Traveler đưa Hà Nội vào danh sách 50 thành phố đẹp nhất thế giới năm 2026.
Áo dài Fashion Week 2026: Tôn vinh di sản Việt trên sân khấu thời trang quốc tế

Áo dài Fashion Week 2026: Tôn vinh di sản Việt trên sân khấu thời trang quốc tế

Áo dài Fashion Week 2026 (ADFW26) thu hút gần 200 người mẫu quốc tế chuyên nghiệp, thanh thiếu niên gốc Việt tham gia casting cho chương trình.
Thử nghiệm giải pháp quản lý lễ hội bằng công nghệ UAV tại Chùa Hương

Thử nghiệm giải pháp quản lý lễ hội bằng công nghệ UAV tại Chùa Hương

Việc thực nghiệm thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại Chùa Hương.
Lan tỏa thông điệp bầu cử Quốc hội qua nghệ thuật truyền thống

Lan tỏa thông điệp bầu cử Quốc hội qua nghệ thuật truyền thống

Nhà hát Nghệ thuật truyền thống TP. Đà Nẵng đang tổ chức nhiều chuyến lưu diễn tại các địa phương nhằm tuyên truyền về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Phó Thủ tướng Mai Văn Chính dự Ngày hội 'Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc' năm 2026

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính dự Ngày hội 'Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc' năm 2026

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính nhấn mạnh vai trò của văn hóa như sức mạnh nội sinh, nền tảng tinh thần và động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Quần thể Tam Chúc đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Quần thể Tam Chúc đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Tối 28/2, diễn ra Lễ công bố Quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đối với danh lam thắng cảnh và khảo cổ Quần thể Tam Chúc.
Khai hội Xuân Yên Tử 2026: Mùa hội đầu tiên của Di sản văn hoá thế giới

Khai hội Xuân Yên Tử 2026: Mùa hội đầu tiên của Di sản văn hoá thế giới

Xuân Yên Tử 2026 là mùa lễ hội đầu tiên khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được ghi danh là Di sản văn ...
Phiên bản di động